Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 59

ब्राह्मण उवाच । प्रतिज्ञाय मया पूर्व गृहं मुक्तं निजं यतः । मुण्डीरस्वामिनं दृष्ट्वा तथाऽन्यं कालवल्लभम्

brāhmaṇa uvāca | pratijñāya mayā pūrva gṛhaṃ muktaṃ nijaṃ yataḥ | muṇḍīrasvāminaṃ dṛṣṭvā tathā'nyaṃ kālavallabham

พราหมณ์กล่าวว่า “ก่อนหน้านี้ข้าพเจ้าได้ตั้งปณิธานไว้แล้ว จึงละเรือนของตน ครั้นได้เห็นมุณฑีรสวามิน และอีกองค์หนึ่งคือกาลวัลลภะ”

ब्राह्मणःthe Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
प्रतिज्ञायhaving vowed/promised
प्रतिज्ञाय:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-√ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
मयाby me
मया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन
पूर्वम्previously
पूर्वम्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal adjunct/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (अव्यय/विशेषण)
Formअव्यय (कालवाचक; ‘formerly/before’)
गृहम्house, home
गृहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
मुक्तम्abandoned, left
मुक्तम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of ‘gṛham’/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; ‘left/abandoned’
निजम्one's own
निजम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of ‘gṛham’/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
यतःsince, because
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय (हेतुवाचक/causal; ‘since/because’)
मुण्डीरस्वामिनम्Muṇḍīra-Svāmin (a lord/deity)
मुण्डीरस्वामिनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुण्डीर (प्रातिपदिक; स्थान/देवता-नाम) + स्वामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुण्डीरस्य स्वामी)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
तथाthus, likewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/रीतिवाचक; ‘thus/also’)
अन्यम्another
अन्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
कालवल्लभम्Kālavallabha (name/title)
कालवल्लभम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक) + वल्लभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कालस्य वल्लभः)

The Brahmin

Tirtha: Muṇḍīrasvāmin; Kālavallabha

Type: kshetra

Scene: The Brahmin replies to the radiant beings, explaining his prior vow and that he left home after seeing Muṇḍīrasvāmin and Kālavallabha—invoking the authority of darśana and promise.

M
Muṇḍīrasvāmin
K
Kālavallabha

FAQs

Darśana of a deity can inspire vows, but vows must be integrated with higher guidance and dharma when new revelation appears.

A Nāgarakhaṇḍa tīrtha region associated with deities titled Muṇḍīrasvāmin and Kālavallabha is implied, pointing to localized sacred geography.

A prior pratijñā (vow) is referenced; no detailed ritual method is described in this verse.