Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

भीष्म उवाच । उपपन्नमिदं विष्णो यत्त्वया व्याहृतं वचः । परं शृणुष्व मे वाक्यं यदर्थं ह्युत्सुका वयम्

bhīṣma uvāca | upapannamidaṃ viṣṇo yattvayā vyāhṛtaṃ vacaḥ | paraṃ śṛṇuṣva me vākyaṃ yadarthaṃ hyutsukā vayam

ภีษมะกล่าวว่า: ‘โอ้พระวิษณุ พระดำรัสที่พระองค์ตรัสนั้นสมควรยิ่ง บัดนี้ขอทรงสดับถ้อยคำของข้า—เหตุที่ทำให้พวกเรากระตือรือร้นนัก’

भीष्मःBhīṣma
भीष्मः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभीष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
उपपन्नम्proper; fitting; well-reasoned
उपपन्नम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप + पद् (धातु) + उपपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विष्णोO Viṣṇu
विष्णो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
यत्which; that
यत्:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक अव्यय-प्रयोग (relative pronoun used as connector)
त्वयाby you
त्वया:
Kartr-karana (Agent-instrument/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
व्याहृतम्uttered; spoken
व्याहृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + आ + हृ (धातु) + व्याहृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
वचःspeech; words
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
परम्further; now
परम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोग (adverbial accusative: 'further/now')
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप
वाक्यम्statement; words
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
यत्-अर्थम्for what purpose; why
यत्-अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (yad-artham = for which purpose), अव्यय
हिindeed; for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
उत्सुकाःeager; impatient
उत्सुकाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्सुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

Bhīṣma

Listener: (audience of the narration)

Scene: Bhīṣma, venerable and composed, acknowledges Vāsudeva’s words as fitting and requests attention to explain their true eagerness.

B
Bhīṣma
V
Viṣṇu

FAQs

Dharma is clarified through humble inquiry: even elders like Bhīṣma seek to state their purpose openly before the Lord.

The inquiry unfolds within the Nāgarakhaṇḍa Adhyāya 73 tīrtha narrative; the site’s greatness is revealed through the ensuing explanation.

None; this verse introduces Bhīṣma’s question and motive.