Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

निवृत्तिं कुरु विप्रर्षे सांप्रतं वचनान्मम । सृष्टैर्यावन्न नश्यंति सर्वे देवाः सवासवाः

nivṛttiṃ kuru viprarṣe sāṃprataṃ vacanānmama | sṛṣṭairyāvanna naśyaṃti sarve devāḥ savāsavāḥ

จงยุติเถิด โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐ บัดนี้ตามพระวาจาของเรา ก่อนที่เพราะสิ่งที่ถูกสร้างขึ้นนี้ เหล่าเทวดาทั้งปวงพร้อมพระอินทร์จะถึงความพินาศ

निवृत्तिम्cessation, stopping
निवृत्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
कुरुdo, make
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्
विप्र-ऋषेO brahmin sage
विप्र-ऋषे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन, एकवचनम्; कर्मधारयः—‘O brahmin-sage’
सांप्रतम्now
सांप्रतम्:
Kala-adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक (now)
वचनात्because of the word/command
वचनात्:
Hetu/Apadana (Cause/Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, पञ्चमी, एकवचनम्
ममof me, my
मम:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचनम्; सर्वनाम
सृष्टैःby the created ones
सृष्टैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसृष्ट (कृ धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः, तृतीया, बहुवचनम्; ‘by/with the created (beings)’
यावत्until
यावत्:
Sambandha (Clause linker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्ययम्; यावत्-शब्दः (as long as/until)
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation)
नश्यन्तिperish
नश्यन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनश् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम्
देवाःgods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
स-वासवाःtogether with Indra
स-वासवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘with’) + वासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; ‘with Indra(s)’ = ‘including Indra’

Brahmā (inferred from immediate context: Brahmā addresses Viśvāmitra)

Type: kshetra

Listener: Viśvāmitra (muniśvara)

Scene: Brahmā confronts Viśvāmitra with a firm yet compassionate command to desist; behind them, devas appear endangered, while the newly created hosts loom like a tide about to break.

B
Brahmā
V
Viśvāmitra
I
Indra (Vāsava)
D
Devas

FAQs

Restraint (nivṛtti) is itself dharma: power without restraint endangers the wider cosmic order and even the gods.

No specific sacred site is named in this verse; it supports the larger māhātmya narrative framework.

A moral injunction is given—'desist'—but no formal ritual act is prescribed.