Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

ततो लब्ध्वा कपालं तच्चूर्णयित्वा समाहितः । गंगायमुनयोर्मध्ये प्रचिक्षेप मुदान्वितः

tato labdhvā kapālaṃ taccūrṇayitvā samāhitaḥ | gaṃgāyamunayormadhye pracikṣepa mudānvitaḥ

ต่อมา ครั้นได้กะปาละ (kapāla ภาชนะกะโหลก) แล้ว เขาตั้งจิตแน่วแน่บดให้เป็นผง และด้วยความปีติได้โปรยลงสู่สายน้ำระหว่างคงคาและยมุนา

ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रमवाचक (then)
लब्ध्वाhaving obtained
लब्ध्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु) → लब्ध्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund) from लभ् (to obtain); ‘having obtained’
कपालम्skull/bowl
कपालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकपाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘कपालम्’ इत्यस्य निर्देशः
चूर्णयित्वाhaving powdered
चूर्णयित्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootचूर्णय् (धातु, नामधातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund) from चूर्णय् (to pulverize); ‘having crushed/powdered’
समाहितःcomposed, concentrated
समाहितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + धा (धातु) → समाहित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle) ‘समाहित’ = ‘collected, composed’; पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृविशेषणम्
गङ्गायमुनयोःof the Gaṅgā and Yamunā
गङ्गायमुनयोः:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगङ्गा + यमुना (प्रातिपदिके)
Formद्वन्द्व-समासः (copulative): गङ्गा च यमुना च; स्त्रीलिङ्ग-द्विवचनस्य षष्ठी/सप्तमी-रूपम् ‘-योः’; अत्र षष्ठी (genitive dual) ‘of Gaṅgā and Yamunā’
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (locative), एकवचनम्
प्रचिक्षेपhe threw
प्रचिक्षेप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + क्षिप् (धातु)
Formलिट्-लकारः (perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; धातुः: प्र+क्षिप् (to throw)
मुदान्वितःfilled with joy
मुदान्वितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुदा + अन्वित (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समासः: मुदया अन्वितः (endowed with joy); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृविशेषणम्

Narrator (Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; specific named speaker not present in snippet)

Tirtha: Gaṅgā–Yamunā Saṅgama (Prayāga/Triveṇī) (implied)

Type: sangam

Scene: Having obtained a kapāla, he crushes it into powder with concentrated mind and joyfully casts it into the waters at the Gaṅgā–Yamunā confluence.

G
Gaṅgā
Y
Yamunā
K
kapāla

FAQs

Purificatory action performed with concentration (samādhi-like focus) in a supremely sacred confluence is shown to remove heavy afflictions.

The sanctity of the region between the Gaṅgā and Yamunā—i.e., the confluence zone (saṅgama)—is highlighted.

Pulverizing the kapāla and immersing/casting it into the waters between Gaṅgā and Yamunā is the described ritual act.