Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

तीर्थयात्राकृतारंभः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे समायातो द्विजोत्तमाः

tīrthayātrākṛtāraṃbhaḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ | hāṭakeśvaraje kṣetre samāyāto dvijottamāḥ

เมื่อเริ่มต้นการจาริกสู่ทีรถะทั้งหลายแล้ว ธนัญชยะ (อรชุน) โอรสแห่งกุนตี โอผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชะ ได้มาถึงเขตศักดิ์สิทธิ์แห่งหาฏเกศวร

तीर्थयात्राकृतारम्भःone who has begun a pilgrimage
तीर्थयात्राकृतारम्भः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतीर्थ + यात्रा + कृत + आरम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (तीर्थयात्रायाः कृतः आरम्भः यस्य)
कुन्तीपुत्रःKuntī's son
कुन्तीपुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुन्ती + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कुन्त्याः पुत्रः)
धनंजयःDhanañjaya (Arjuna)
धनंजयः:
Apposition (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootधनंजय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हाटकेश्वरजेbelonging to/connected with Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (qualifying kṣetra); तत्पुरुषः (हाटकेश्वरात् जातम्/सम्बद्धम्)
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
समायातःarrived
समायातः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/कर्तरि कृदन्त (past participle/क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे 'having come/arrived'
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana/Address (Vocative sense)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः; संबोधनार्थे (vocative sense: addressing audience)

Skanda (deduced from Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narration style)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Dvija-uttamāḥ (addressed)

Scene: Arjuna, bow on shoulder, arrives at Hāṭakeśvara-kṣetra with a small retinue; brāhmaṇas greet him; the kṣetra’s shrines and sacred markers appear in the background, signaling the start of a significant tīrtha episode.

A
Arjuna (Dhanaṁjaya)
K
Kuntī
H
Hāṭakeśvara Kṣetra
T
Tīrtha-yātrā

FAQs

Even heroic figures uphold dharma through tīrtha-yātrā, modeling pilgrimage as a sanctifying discipline.

Hāṭakeśvara-kṣetra, introduced as Arjuna’s pilgrimage destination within Nāgara Khaṇḍa, Adhyāya 60.

No specific rite; the verse establishes the pilgrimage setting and the arrival at Hāṭakeśvara-kṣetra.