Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

हास्यभावाच्च मित्रस्य पुस्तकं तेन चोरितम् । मित्रैः पृष्टः पौण्ड्रकः स प्राह नैव मया हृतम्

hāsyabhāvācca mitrasya pustakaṃ tena coritam | mitraiḥ pṛṣṭaḥ pauṇḍrakaḥ sa prāha naiva mayā hṛtam

ด้วยอารมณ์หยอกล้อ เขาได้ลักคัมภีร์ของสหายไป ครั้นสหายทั้งหลายไต่ถาม เปาณฺฑรกะจึงกล่าวว่า “หาได้เป็นเราผู้เอาไปไม่เลย”

हास्यभावात्from/owing to a jocular mood
हास्यभावात्:
Hetu/Apādāna (Cause/Source)
TypeNoun
Rootहास्य (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः—हास्यस्य भावः (षष्ठी-तत्पुरुष)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
मित्रस्यof (his) friend
मित्रस्य:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
पुस्तकम्book
पुस्तकम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootपुस्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
तेनby him
तेन:
Karta (Agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
चोरितम्(was) stolen
चोरितम्:
Kriyā (Predicate/Action)
TypeVerb
Rootचुर् (धातु)
Formकृदन्त (भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘चोरितम्’ = ‘stolen’
मित्रैःby friends
मित्रैः:
Karta (Agent)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
पृष्टःhaving been asked
पृष्टः:
Kriyā (Predicate/State)
TypeVerb
Rootपृच्छ् (धातु)
Formकृदन्त (भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि—‘asked’
पौण्ड्रकःPauṇḍraka
पौण्ड्रकः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootपौण्ड्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्राहsaid
प्राह:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootप्र + अह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
not
:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
एवindeed/at all
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
मयाby me
मया:
Karta (Agent)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
हृतम्taken/stolen
हृतम्:
Kriyā (Predicate/Action)
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
Formकृदन्त (भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि—‘taken away’

Sūta (continuing narration)

Scene: A group of youths confront Pauṇḍraka; he hides a palm-leaf manuscript behind his back, smiling as he denies the act.

P
Pauṇḍraka

FAQs

Even ‘in jest,’ theft and denial undermine dharma; Purāṇic narratives warn that casual wrongdoing still bears karmic weight.

The tīrtha context remains in the background of Adhyāya 58; the story illustrates how conduct in sacred settings is judged.

None directly; it sets up the ethical breach (theft and false denial) that later connects to oath-taking at the tīrtha.