Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

तस्मान्नार्हसि शप्तुं त्वं प्रतिशापेन सन्मुनिम् । निषिद्धः स तथा भूपस्ततस्तत्सलिलं करात् । पादयोः कृत्स्नमुपरि प्रमुमोच ततः परम्

tasmānnārhasi śaptuṃ tvaṃ pratiśāpena sanmunim | niṣiddhaḥ sa tathā bhūpastatastatsalilaṃ karāt | pādayoḥ kṛtsnamupari pramumoca tataḥ param

เพราะฉะนั้น ท่านไม่ควรสาปฤๅษีผู้ประเสริฐด้วยคำสาปตอบโต้ ครั้นถูกห้ามไว้ดังนั้น พระราชาจึงปล่อยน้ำนั้นจากฝ่ามือ แล้วเทลงเหนือเท้าของตนเองทั้งหมด

तस्मात्therefore; from that (reason)
तस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक निपात (negation)
अर्हसिyou ought (to)
अर्हसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
शप्तुम्to curse
शप्तुम्:
Karma (Object of ‘ought’/कर्म)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive/तुमुन्)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
प्रतिशापेनwith a counter-curse
प्रतिशापेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रतिशाप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
सत्-मुनिम्the noble sage
सत्-मुनिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक) + मुनि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—सत् + मुनि (कर्मधारय: “good/true sage”)
निषिद्धः(was) forbidden
निषिद्धः:
Vidhaya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootनि-षिध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
तथाthus
तथा:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: “thus/so”)
भूपःthe king
भूपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ततःthen; thereupon
ततः:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (ablatival adverb: “then/from there/thereupon”)
तत्-सलिलम्that water
तत्-सलिलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + सलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत् + सलिल (तत्पुरुष: “that water”)
करात्from (his) hand
करात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
पादयोःon the two feet
पादयोः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive) / सप्तमी (7th/Locative), द्विवचन; अत्र अधिकरणार्थे (locative sense: “on the feet”)
कृत्स्नम्entire; whole
कृत्स्नम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘सलिलम्’ इत्यस्य विशेषण
उपरिupon
उपरि:
Adhikarana (Location marker/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअव्यय (preposition/adverb: “upon/on”)
प्रमुमोचhe released/poured
प्रमुमोच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√मुच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
ततःthen
ततः:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (connector: “then”)
परम्afterwards
परम्:
Sambandha (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभूत-प्रयोग (adverbial accusative: “afterwards/thereafter”)

Nārada

Scene: The king, halted mid-ritual of cursing, turns the water away from the intended target and pours it upon his own feet; the sage stands nearby, tension easing but fate already set in motion.

N
Nārada

FAQs

Self-restraint and reverence toward sages avert greater sin; redirected anger often rebounds upon oneself.

Not specified in this verse; the emphasis is on dharmic conduct within the chapter’s sacred narrative.

It implicitly warns against pratiśāpa (counter-cursing a sage) and depicts the ritual water used in acts of śāpa.