Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 54

राजोवाच । उभाभ्यामथ हृष्टाभ्यां पूजितोऽयं महेश्वरः । तैः पद्मैः सत्त्वमास्थाय कृत्वा पूजां द्विजोत्तमाः

rājovāca | ubhābhyāmatha hṛṣṭābhyāṃ pūjito'yaṃ maheśvaraḥ | taiḥ padmaiḥ sattvamāsthāya kṛtvā pūjāṃ dvijottamāḥ

พระราชาตรัสว่า “โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐ ทั้งสองนั้นยินดีในดวงใจแล้วจึงบูชาพระมหีศวรองค์นี้ ด้วยดอกบัวเหล่านั้น ตั้งมั่นในความบริสุทธิ์และความแน่วแน่ แล้วประกอบพิธีบูชาให้สำเร็จ”

राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
उभाभ्याम्by both (of them)
उभाभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः, पुं/नपुं, तृतीया (3rd/करण), द्विवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, अनुक्रम/आरम्भसूचक (indeclinable: ‘then/now’)
हृष्टाभ्याम्by the two delighted
हृष्टाभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया (3rd/करण), द्विवचन; ‘उभाभ्याम्’ इत्यस्य विशेषणम्
पूजितःwas worshipped
पूजितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘महेश्वरः’ इत्यस्य विशेषणम्
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
महेश्वरःMaheśvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (महान् ईश्वरः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तैःwith those
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; ‘पद्मैः’ इत्यस्य विशेषणम्
पद्मैःwith lotuses
पद्मैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
सत्त्वम्goodness, purity, courage
सत्त्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
आस्थायhaving adopted, having taken refuge in
आस्थाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ + स्था (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable), ‘having resorted to/assuming’
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable), ‘having done’
पूजाम्worship
पूजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born (brāhmaṇas)
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (द्विजानाम् उत्तमाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; संबोधनार्थे अपि (vocative sense)

Rājā (the King)

Tirtha: Mahākāla/Maheśvara-sthāna

Type: kshetra

Listener: Dvijottamāḥ (best of Brahmins)

Scene: The king narrates as the two devotees, joyful and composed, offer lotuses at the Śiva altar, lamps flickering, their faces serene with sattvic resolve.

M
Maheśvara
M
Mahākāla

FAQs

True worship is not only the external offering but also the inner disposition—sattva (purity and steadiness) that makes the act spiritually potent.

A Mahākāla/Maheśvara sacred setting within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; the precise tīrtha-name is not specified in this verse alone.

Performing Śiva pūjā with lotus-flowers, undertaken with a sattvic (pure, disciplined) mindset.