Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 61

विश्वामित्र उवाच । आराधय सहस्रांशुमस्मिन्क्षेत्रे महीपते । ततः प्राप्स्यसि संसिद्धिं कुष्ठनाशसमुद्भवाम्

viśvāmitra uvāca | ārādhaya sahasrāṃśumasminkṣetre mahīpate | tataḥ prāpsyasi saṃsiddhiṃ kuṣṭhanāśasamudbhavām

วิศวามิตรกล่าวว่า “ข้าแต่มหีปติ ในกษेत्रอันศักดิ์สิทธิ์นี้ จงบูชาสหัสรางศุ—พระสุริยะผู้มีพันรัศมี; แล้วท่านจักบรรลุสิทธิอันแน่นอน อันเกิดจากการดับสิ้นแห่งโรคเรื้อน”

विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—विश्वस्य मित्रः (षष्ठी-तत्पुरुष)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
आराधयworship/propitiate
आराधय:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootआ + राध् (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सहस्रांशुम्the thousand-rayed (Sun)
सहस्रांशुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसहस्रांशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—सहस्रम् अंशवो यस्य (बहुवचनार्थेऽपि रूढिः), नामरूपेण सूर्यः; कर्म
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; देशाधिकरण (locative)
क्षेत्रेfield/holy place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण
महीपतेO king
महीपते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहीपतिः (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; समासः—महीयाः पतिः (षष्ठी-तत्पुरुष)
ततःthen/thereafter
ततः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, तस्मात्-अर्थे (thereafter/from that)
प्राप्स्यसिyou will attain
प्राप्स्यसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formलृट् (Simple Future/लृट्), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
संसिद्धिम्success/accomplishment
संसिद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
कुष्ठनाशसमुद्भवाम्arising from the destruction of leprosy
कुष्ठनाशसमुद्भवाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुष्ठ + नाश + समुद्भवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (संसिद्धिम्) इत्यस्य विशेषणम्; समासः—कुष्ठस्य नाशात् समुद्भवा (पञ्चमी-तत्पुरुष)

Viśvāmitra

Type: kshetra

Listener: Bṛhadbala

Scene: Viśvāmitra points toward the sacred field as if revealing an unseen solar presence; the king receives the instruction with renewed hope, sunlight breaking through clouds.

V
Viśvāmitra
S
Sahasrāṃśu (Sūrya)
B
Bṛhadbala (addressed as mahīpati)

FAQs

Devotion performed in a sanctified kṣetra magnifies results; worship of Sūrya is taught as a dharmic means for purification and healing.

A particular “kṣetra” within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya (contextually tied to the Puṣkara-traya narrative) is presented as especially efficacious for Sūrya worship.

Ārādhana (propitiatory worship) of Sūrya (Sahasrāṃśu) at the kṣetra, aimed at kuṣṭha-nāśa (removal of leprosy).