Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

दृष्ट्वादृष्ट्वा जलस्थानं स्नानं चक्रे ततः परम् । स तदा श्रममापन्नो भ्रममाण इतस्ततः

dṛṣṭvādṛṣṭvā jalasthānaṃ snānaṃ cakre tataḥ param | sa tadā śramamāpanno bhramamāṇa itastataḥ

ครั้นเห็นแหล่งน้ำแห่งแล้วแห่งเล่า เขาก็อาบน้ำชำระซ้ำแล้วซ้ำเล่า ต่อมาเมื่อเร่ร่อนไปมาทางนั้นทางนี้ เขาก็ถูกความเหนื่อยล้าครอบงำ

दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावः (absolutive/gerund)
अदृष्ट्वाhaving not seen
अदृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formनञ्-पूर्वक-क्त्वा (negative absolutive): न + दृष्ट्वा; अव्यय-भावः
जलस्थानम्a water-place, water spot
जलस्थानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: जलस्य स्थानम्); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
चक्रेhe performed
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रमवाचक (then)
परम्afterwards, next
परम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; क्रमवाचक (thereafter/next)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक (temporal adverb)
श्रमम्fatigue
श्रमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
आपन्नःhaving fallen into, afflicted with
आपन्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआपद् (धातु) → आपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृ-विशेषणम्
भ्रममाणःwandering
भ्रममाणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभ्रम् (धातु) → भ्रममाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्तः (शतृ/शानच्; आत्मनेपदीय-प्रयोगः), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृ-विशेषणम्
इतस्from here
इतस्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formअव्ययम्; दिशावाचक (from here/this side)
ततःfrom there
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; दिशावाचक (from there/that side)

Skanda (contextual attribution within Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narration)

Tirtha: Puṣkara-kṣetra jalasthānas (subsidiary tīrthas)

Type: kshetra

Scene: A weary pilgrim moves from one pool to another, dripping from repeated baths, sun overhead, body tired yet face earnest; the landscape shows many small water-sites.

P
Puṣkara
S
Snāna

FAQs

Pilgrimage often involves exertion; perseverance in tīrtha-practice is portrayed as part of dharma.

Puṣkara’s sacred waters (jalam-sthānas) where ritual bathing is performed.

Tīrtha-snān (ritual bathing) is described as being performed repeatedly at various water-sites.