Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

विश्वामित्र उवाच । त्वं जीव गच्छ वा मृत्युं नाहं कर्तास्मि ते वचः । व्रतनाशात्तु यत्पापमधिकं स्त्रीवधाद्भवेत्

viśvāmitra uvāca | tvaṃ jīva gaccha vā mṛtyuṃ nāhaṃ kartāsmi te vacaḥ | vratanāśāttu yatpāpamadhikaṃ strīvadhādbhavet

วิศวามิตรกล่าวว่า: เจ้าจงมีชีวิตแล้วจากไป—หรือจะไปสู่ความตายก็แล้วแต่; เราจะไม่ทำตามถ้อยคำของเจ้า เพราะบาปที่เกิดจากการทำลายวรตะ (ปฏิญาณศักดิ์สิทธิ์) กล่าวกันว่ายิ่งใหญ่กว่าบาปจากการฆ่าสตรีเสียอีก

विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviśvāmitra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुषार्थे द्वितीय-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
जीवlive
जीव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
वाor
वा:
Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle: 'or')
मृत्युम्death
मृत्युम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmṛtyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
not
:
Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
कर्ताdoer/agent
कर्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृ (धातु) + तृ (कृदन्त-प्रत्यय)
Formकर्तृवाचक-तृन्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
वचःword/command
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvacana/vacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
व्रतनाशात्from the destruction of a vow
व्रतनाशात्:
Apadana (Source/अपाादान)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक) + नाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (व्रतस्य नाशः)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक-निपात (particle: 'but/indeed')
यत्which
यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-विशेषण (relative pronoun)
पापम्sin
पापम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpāpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
अधिकम्greater/excessive
अधिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootadhika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying पापम्)
स्त्रीवधात्from killing a woman
स्त्रीवधात्:
Apadana (Source/अपाादान)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्त्रियाः वधः)
भवेत्would be/arise
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

Viśvāmitra

Type: kshetra

Scene: Sage Viśvāmitra, austere and radiant with tapas, rejects a request that would break his vow; the petitioner stands at a respectful distance, the atmosphere tense with dharma-judgment.

V
Viśvāmitra

FAQs

The text stresses the sanctity of vrata: breaking a solemn vow is portrayed as spiritually catastrophic.

The verse is ethical instruction within Tīrthamāhātmya framing; it does not name a specific pilgrimage site.

Implicit prescription: protect one’s vrata at all costs; do not consent to actions that cause vow-destruction.