Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

सूत उवाच । उक्तमात्रे तु वचने तत्क्षणान्मुनिसत्तमः । बभूव तादृशः सद्यस्तया यादृक्प्रकीर्तितः

sūta uvāca | uktamātre tu vacane tatkṣaṇānmunisattamaḥ | babhūva tādṛśaḥ sadyastayā yādṛkprakīrtitaḥ

พระสูตกล่าวว่า: "ทันทีที่วาจานั้นถูกกล่าวออกมา ในชั่วพริบตานั้นเอง ฤาษีผู้ประเสริฐก็กลับกลายเป็นดั่งที่นางได้ลั่นวาจาไว้ทุกประการ"

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
उक्तमात्रेat the mere utterance
उक्तमात्रे:
Adhikarana (Locative setting)
TypeAdjective
Rootउक्त (कृदन्त-भूतकर्मणि) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (उक्तस्य मात्रे/केवले); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; विशेषण (वचने)
तुindeed
तु:
Nipata (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: 'indeed/but')
वचनेin the words; upon the statement
वचने:
Adhikarana (Locative)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
तत्क्षणात्immediately; from that moment
तत्क्षणात्:
Kala (Temporal point)
TypeIndeclinable
Rootतत् (सर्वनाम) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (तत्क्षणात् = तस्मिन् क्षणे ततः); पञ्चमी-अर्थे अव्ययवत् (immediately/from that moment)
मुनिसत्तमःthe best of sages
मुनिसत्तमः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मुनिषु सत्तमः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
बभूवbecame
बभूव:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तादृशःsuch; of that kind
तादृशः:
Visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootतादृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मुनिसत्तमः)
सद्यःat once
सद्यः:
Kriya-visheshana (Temporal modifier)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (immediacy)
तयाby her
तया:
Karana (Agent/instrument of description)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
यादृक्as (what kind)
यादृक्:
Visheshana (Correlative qualifier)
TypeAdjective
Rootयादृश् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक (correlative)
प्रकीर्तितःdescribed; proclaimed
प्रकीर्तितः:
Visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootप्र+कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त-भूतकर्मणि)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मुनिसत्तमः)

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sūta narrator)

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied)

Scene: At the very moment the curse is uttered, the sage’s body transforms—grey hair, wrinkles, pallor—while onlookers (if depicted) recoil in shock; Menakā’s stance remains firm, the air charged.

S
Sūta

FAQs

It underscores the Purāṇic idea that speech—especially charged with tapas or intense emotion—can bear immediate fruit.

Not specified in this verse; it is a narrative link within the chapter.

None.