Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

। मेनकोवाच । अन्यास्ता नायिका विप्र यासां धर्मस्त्वयोदितः । स्वेच्छाचारविहारिण्यो वयं वेश्या दिवौकसाम्

| menakovāca | anyāstā nāyikā vipra yāsāṃ dharmastvayoditaḥ | svecchācāravihāriṇyo vayaṃ veśyā divaukasām

เมนกากล่าวว่า “โอ้พราหมณ์ นางเอกอื่นๆ ที่ท่านกล่าวถึงซึ่งมีธรรมจรรยานั้นย่อมต่างไป แต่พวกเราท่องเที่ยวตามใจปรารถนา; พวกเราเป็นนางคณิกาของเหล่าเทวะผู้สถิตสวรรค์”

मेनकाMenakā
मेनका:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootमेनका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अन्याःother
अन्याः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ताःthose (women)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
नायिकाःheroines/leading women
नायिकाः:
Karta (Predicate nominative/कर्ता)
TypeNoun
Rootनायिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
यासाम्of whom
यासाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
धर्मःduty/law
धर्मः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
उदितःdeclared/stated
उदितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्-इ (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘उदित’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘धर्मः’ इत्यस्य विशेषणम्
स्वेच्छाचारविहारिण्यःwandering as they please; self-willed
स्वेच्छाचारविहारिण्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वेच्छा (प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक) + विहारिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (determinative): ‘स्वेच्छया आचारेण विहारिण्यः’ (women who roam by self-willed conduct)
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वेश्याःcourtesans
वेश्याः:
Karta (Predicate nominative/कर्ता)
TypeNoun
Rootवेश्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
दिवौकसाम्of the gods (heaven-dwellers)
दिवौकसाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदिवौकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

Menakā

Type: kshetra

Listener: brāhmaṇa (unnamed)

Scene: Menakā speaks to a brāhmaṇa, poised and confident, with celestial elegance; the tīrtha landscape frames their dialogue—riverbank, shrine, and pilgrims.

M
Menakā
D
divaukasaḥ (celestial beings)

FAQs

The verse frames a contrast between stated dharma and indulgent freedom, setting up a moral test where restraint is measured against temptation.

The broader passage belongs to the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya; the precise tīrtha is not named in this verse alone.

None directly; it introduces a dialogue that typically leads to teachings on vows, purity, and conduct at a sacred place.