Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

एकदा दिवसे तस्मिन्भ्रममाणो मुनीश्वरः । विश्वामित्र इति ख्यातस्तत्रायातस्तपोऽन्वितः

ekadā divase tasminbhramamāṇo munīśvaraḥ | viśvāmitra iti khyātastatrāyātastapo'nvitaḥ

วันหนึ่ง ในกาลนั้นเอง ฤๅษีผู้เป็นใหญ่ซึ่งเลื่องนามว่า “วิศวามิตร” ได้มาถึงที่นั่นระหว่างการจาริก พร้อมด้วยเดชแห่งตบะ

एकदाonce
एकदा:
Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएकदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
दिवसेon a day
दिवसे:
Adhikarana (Time locus/काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तस्मिन्on that (day)
तस्मिन्:
Adhikarana (Time locus/काल-अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम
भ्रममाणःwandering
भ्रममाणः:
Karta (Agent participle/कर्ता)
TypeVerb
Root√भ्रम् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक आत्मनेपदी शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present middle participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुनीश्वरःthe lord of sages
मुनीश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Apposition to subject/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इतिthus; called
इति:
Sambandha (Quotative marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/नामनिर्देशक अव्यय (quotative)
ख्यातःwas known
ख्यातः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
आयातःcame
आयातः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+√या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तपः-अन्वितःendowed with austerity
तपः-अन्वितः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त; अनु+√इ धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त विशेषण (endowed with)

Narrator (purāṇic narrator within Tīrthamāhātmya context; exact speaker not explicit in snippet)

Type: kund

Scene: A powerful ascetic (Viśvāmitra) arrives at the sacred waters, matted hair and staff, aura of tapas; the landscape quiets; the tīrtha glints as if recognizing him; attendants or forest creatures watch in stillness.

V
Viśvāmitra

FAQs

Great tīrthas attract great tapasvins; sacred geography and spiritual attainment are portrayed as mutually reinforcing.

The ‘there’ refers to the tīrtha under praise in Adhyāya 42’s Tīrthamāhātmya, within Nāgarakhaṇḍa.

None explicitly; the verse introduces a tapas-oriented sage entering the tīrtha narrative.