Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

त्रिशंकुरुवाच । त्रिशंकुर्नाम भूपोऽहं सूर्यवंशसमुद्भवः । शप्तो वसिष्ठपुत्रैश्च चंडालत्वे नियोजितः

triśaṃkuruvāca | triśaṃkurnāma bhūpo'haṃ sūryavaṃśasamudbhavaḥ | śapto vasiṣṭhaputraiśca caṃḍālatve niyojitaḥ

ตรีศังกุกล่าวว่า “เราคือพระราชานามตรีศังกุ ผู้บังเกิดในสุริยวงศ์ เราถูกบุตรแห่งวสิษฐะสาป และถูกกำหนดให้อยู่ในสภาพจัณฑาลา”

त्रिशङ्कुःTriśaṅku
त्रिशङ्कुः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिशङ्कु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वक्ता-निर्देश
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
त्रिशङ्कुःTriśaṅku
त्रिशङ्कुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिशङ्कु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नामby name
नाम:
Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक निपात (by name)
भूपःa king
भूपः:
Pratijna/Predicate (Predicate nominative/विशेष्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
सूर्य-वंश-समुद्भवःborn in the Solar dynasty
सूर्य-वंश-समुद्भवः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + वंश (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक; सम्+उद्+भू)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः—‘सूर्यवंशात् समुद्भवः’
शप्तःcursed
शप्तः:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वसिष्ठ-पुत्रैःby the sons of Vasiṣṭha
वसिष्ठ-पुत्रैः:
Karta (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘वसिष्ठस्य पुत्राः’
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
चण्डालत्वेinto caṇḍāla-hood
चण्डालत्वे:
Adhikarana (State/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचण्डालत्व (प्रातिपदिक; चण्डाल + त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
नियोजितःassigned/forced
नियोजितः:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+युज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘appointed/assigned’

Triśaṅku

Type: kshetra

Scene: Triśaṅku, dust-covered yet dignified, raises his hands in a restrained gesture of explanation, declaring his name and lineage, while listeners’ expressions shift from contempt to startled recognition.

T
Triśaṅku
S
Sūryavaṃśa
V
Vasiṣṭha
V
Vasiṣṭha-putra
C
caṇḍāla

FAQs

Even royal birth is fragile before dharma; a curse born of conflict can invert social standing, urging humility and repentance.

This verse advances the Adhyāya’s tīrtha-narrative by introducing Triśaṅku’s plight; the immediate line does not name a particular tirtha.

None; it is narrative identification and the karmic context (śāpa) leading to seeking spiritual remedy.