Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

अथ कृत्वा महद्युद्धं यथा शक्त्यातिदारुणम् । हतभूयिष्ठशेषा ये भित्त्वा भूमिं गता अधः

atha kṛtvā mahadyuddhaṃ yathā śaktyātidāruṇam | hatabhūyiṣṭhaśeṣā ye bhittvā bhūmiṃ gatā adhaḥ

ครั้นแล้วพวกเขาก็ทำมหาสงครามอันดุเดือดยิ่ง ตามกำลังที่มี; เมื่อกองทัพถูกสังหารไปเป็นอันมาก ผู้ที่เหลืออยู่ได้เจาะแผ่นดินแล้วลงไปสู่เบื้องล่าง (ปาตาละ)

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमार्थक (then)
कृत्वाhaving done; having fought
कृत्वा:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
महत्great
महत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषणम् (युद्धम् इति विशेष्य)
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyuddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
यथाas; according to
यथा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/according to)
शक्त्याwith (their) power
शक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन
अतिदारुणम्exceedingly dreadful
अतिदारुणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootati (उपसर्ग/अव्यय) + dāruṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषणम्; ‘अति’ उपसर्ग/अव्ययेन तीव्रता
हतभूयिष्ठशेषाःthose with most slain (few remaining)
हतभूयिष्ठशेषाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roothata (कृदन्त-प्रातिपदिक) + bhūyiṣṭha (प्रातिपदिक) + śeṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (हतं भूयिष्ठं येषां ते शेषाः = whose majority was slain, remaining few)
येwho (those who)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
भित्त्वाhaving split; breaking through
भित्त्वा:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhid (धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
भूमिम्the earth
भूमिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
गताःwent
गताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootgam (धातु) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
अधःdownwards; below
अधः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootadhaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक क्रियाविशेषण (downwards)

Narrator (contextual Purāṇic narration within Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and ṛṣis (implied)

Scene: After a brutal clash, the surviving dānavas crack the earth; fissures open like dark mouths, and they plunge downward amid dust and broken weapons.

D
Daityas

FAQs

Even when powerful forces oppose dharma, their defeat leads them to obscurity; righteousness remains established in the world above.

The verse functions as narrative transition within Tīrthamāhātmya; the tīrtha focus is carried by the broader episode centered on the ocean and Agastya.

None in this verse.