Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 82

ततस्तस्य विनिष्क्रांते लोचने तत्क्षणाद्द्विजाः । सुस्राव रुधिरं पश्चात्पपात गतजीवितः

tatastasya viniṣkrāṃte locane tatkṣaṇāddvijāḥ | susrāva rudhiraṃ paścātpapāta gatajīvitaḥ

ครั้นแล้วเมื่อดวงตาของเขาหลุดออกในขณะนั้นเอง โอ้ทวิชะทั้งหลาย โลหิตก็ไหลทะลัก แล้วไม่นานเขาก็ล้มลงสิ้นชีวิต

ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—सम्बन्ध/अनन्तर्ये (then/thereafter)
तस्यof him/of that one
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन (singular)
विनिष्क्रान्तेhaving come out/when (they) had come out
विनिष्क्रान्ते:
Adhikarana (Locative/सप्तमी-अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवि-निस्-क्रम् (धातु) → विनिष्क्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), द्विवचन (dual); विशेषणम् (qualifying)
लोचनेin the two eyes
लोचने:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), द्विवचन (dual)
तत्क्षणात्immediately/from that moment
तत्क्षणात्:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत् + क्षण (प्रातिपदिकौ)
Formसमासः—तत्पुरुष (तत्-क्षण); पञ्चमी-अर्थे अव्ययीभाववत् प्रयोगः (immediately/from that moment)
द्विजाःthe Brahmins (twice-born)
द्विजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन (plural)
सुस्रावflowed out
सुस्राव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्रु (धातु)
Formलिट्/परस्मैपद-रूपम् (perfect, narrative); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (singular)
रुधिरम्blood
रुधिरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरुधिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-अव्यय (afterwards)
पपातfell down
पपात:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (perfect); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (singular)
गतजीवितःlifeless/dead
गतजीवितः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootगत (गम् धातु, क्त) + जीवित (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समासः (यस्य जीवितं गतं सः); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन (singular)

Narrator addressing dvijas (brāhmaṇas) within the frame-story

Type: kshetra

Listener: brāhmaṇas (dvijāḥ)

Scene: A man’s eyes are torn out; blood streams; he collapses lifeless as onlookers recoil—an abrupt, fated end.

D
dvija
R
rudhira

FAQs

Actions rooted in hatred and harm rapidly bear bitter fruit; Purāṇic dharma emphasizes restraint and repentance to avoid such ends.

No tīrtha is named in this verse; it continues the chapter’s narrative within a tīrtha-māhātmya section.

None.