Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

सूत उवाच । एवमुक्ताश्च ते नागा ब्रह्मणा सत्वरं ययुः । पातालं कुलमुख्याश्च तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिताः

sūta uvāca | evamuktāśca te nāgā brahmaṇā satvaraṃ yayuḥ | pātālaṃ kulamukhyāśca tasminkṣetre vyavasthitāḥ

สูตะกล่าวว่า ครั้นพระพรหมตรัสดังนี้แล้ว เหล่านาคเหล่านั้นก็รีบไปยังปาตาละ และบรรดาหัวหน้าตระกูลก็ตั้งมั่นอยู่ในเขตศักดิ์สิทธิ์นั้น

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (manner adverb)
उक्ताःhaving been spoken to
उक्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘एवम् उक्ताः’
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
नागाःNāgas
नागाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
सत्वरम्quickly
सत्वरम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसत्वर (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
ययुःwent
ययुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
पातालम्to Pātāla (netherworld)
पातालम्:
Gati-Karman (Destination/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
कुलमुख्याःclan-chiefs
कुलमुख्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुल + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘कुलस्य मुख्याः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
क्षेत्रेin the region
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
व्यवस्थिताःwere settled/established
व्यवस्थिताः:
Kriya (State predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootवि + अव + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; स्थित-भाव (being settled)

Sūta

Tirtha: Cāmatkārapura-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (standard Purāṇic frame; implied)

Scene: Sūta narrates as nāga chiefs, shimmering and swift, descend toward Pātāla through a cavernous passage while simultaneously their presence is shown established in the kṣetra—two planes depicted in one frame.

S
Sūta
B
Brahmā
N
Nāgas
P
Pātāla
C
Cāmatkārapura-kṣetra (contextual)

FAQs

When divine instruction is received, swift compliance brings stability and rightful establishment.

The verse reaffirms the sanctified kṣetra (Cāmatkārapura) as the Nāgas’ established seat.

None in this verse; it functions as narrative transition confirming settlement and sanctity.