Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

भक्षयंति यतः सर्पा अपराधं विना प्रजाः । वारिता अपि ते तस्मात्तान्निगृह्णामि सांप्रतम्

bhakṣayaṃti yataḥ sarpā aparādhaṃ vinā prajāḥ | vāritā api te tasmāttānnigṛhṇāmi sāṃpratam

“เพราะเหล่านาคย่อมเขมือบสัตว์ทั้งหลายแม้ไร้ความผิด และแม้ถูกห้ามก็ยังไม่ยับยั้ง; ฉะนั้นบัดนี้เราจักลงทัณฑ์และควบคุมพวกเขา”

भक्षयन्तिthey eat/devour
भक्षयन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भक्ष् (भक्ष् धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
यतःbecause, since
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्ध/हेतु-निर्देशक) — 'because/since'
सर्पाःsnakes
सर्पाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
अपराधम्offence, wrongdoing
अपराधम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअपराध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
विनाwithout
विना:
Nishedha/Apavada (Exclusion/अपवाद)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय (उपपद/पूर्वसर्गसदृश) — 'without' (सह द्वितीयया)
प्रजाःsubjects/people
प्रजाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
वारिताःrestrained, forbidden
वारिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√वार् (वारण) / √वृ (वृञ्) caus.?; here 'वारित' from √वार् (वारणे) (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे 'having been restrained/forbidden'
अपिeven, although
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) — 'even/also'
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; अव्ययीभावार्थे 'therefore/from that reason'
तान्them
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
निगृह्णामिI restrain/punish
निगृह्णामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√ग्रह् (ग्रह् धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
साम्प्रतम्now, at present
साम्प्रतम्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण) — 'now/at present'

Brahmā (implied by context; explicit in later verses)

Scene: Brahmā declares a decree against the serpents’ unprovoked devouring; devas look grave, nāga emissaries appear uneasy at the prospect of punishment.

B
Brahmā
S
Sarpa (serpents)
P
Prajā (creatures)

FAQs

Dharma protects the innocent: violence without cause invites divine restraint and correction.

This verse functions as narrative groundwork within the Nāgara-khaṇḍa Tīrtha-māhātmya; no single tīrtha is named in this line.

None; the verse centers on ethical governance and restraint rather than a rite.