Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 70

गगनं व्यापयन्सूर्यः संतापयति मां भृशम् । बाह्ये चाभ्यंतरे कामः कथं वक्ष्यामि जीवितम्

gaganaṃ vyāpayansūryaḥ saṃtāpayati māṃ bhṛśam | bāhye cābhyaṃtare kāmaḥ kathaṃ vakṣyāmi jīvitam

พระอาทิตย์แผ่คลุมทั่วนภา เผาผลาญข้าพเจ้าอย่างรุนแรง; กามตัณหาทรมานทั้งภายนอกและภายใน—ข้าพเจ้าจะเอ่ยถึงการมีชีวิตอยู่ได้อย่างไร

gaganamthe sky
gaganam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgagana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
vyāpayanpervading, filling
vyāpayan:
Karta (Agent qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Rootvi + ā + pṛ (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त/Present active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (sūryaḥ)
sūryaḥthe sun
sūryaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
saṃtāpayatitorments, heats
saṃtāpayati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam + tap (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः सम्
māmme
mām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
bhṛśamexcessively, greatly
bhṛśam:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootbhṛśam (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
bāhyeexternally, on the outside
bāhye:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootbāhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/सप्तमी-एकवचन (locative singular used adverbially); ‘बाह्ये (स्थाने)’
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
abhyantareinternally, within
abhyantare:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootabhyantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/सप्तमी-एकवचन (locative singular used adverbially); ‘अभ्यन्तरे (स्थाने)’
kāmaḥdesire, passion
kāmaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
kathamhow
katham:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
vakṣyāmishall I speak, shall I tell
vakṣyāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
jīvitamlife, livelihood
jīvitam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjīvita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Narrator (unnamed male speaker within the Tīrthamāhātmya narrative)

Scene: A traveler/lover stands under a blazing sun filling the sky; sweat and heat-haze surround him while his face shows inner agitation—desire as an invisible flame.

S
Sūrya

FAQs

Kāma becomes a fire that consumes body and mind; liberation begins with restraint and turning the heart toward the sacred.

No specific tīrtha is named in this shloka; it is part of the larger tīrthamāhātmya narrative.

None.