Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 196

ततः प्रोक्तो मया सम्यक्स सर्पो दिव्यरूपधृक् । भगवन्नुपदेशं मे किञ्चिद्देहि शुभाव हम्

tataḥ prokto mayā samyaksa sarpo divyarūpadhṛk | bhagavannupadeśaṃ me kiñciddehi śubhāva ham

แล้วข้าพเจ้าจึงกล่าวกับพญานาคนั้น—ผู้บัดนี้ทรงรูปทิพย์—อย่างเหมาะสมว่า ‘โอภควาน โปรดประทานคำสั่งสอนแก่ข้าพเจ้าเล็กน้อย อันนำมาซึ่งสิริมงคล’

ततःthen
ततः:
क्रियाविशेषण (Time)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (then)
प्रोक्तः(having been) addressed
प्रोक्तः:
कर्तृविशेषण (Predicate participle)
TypeAdjective
Rootप्र-√वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (addressed/told)
मयाby me
मया:
कर्ता (Agent in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
सम्यक्properly
सम्यक्:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (properly)
सःhe
सः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
सर्पःthe serpent
सर्पः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
दिव्य-रूप-धृक्bearing a divine form
दिव्य-रूप-धृक्:
कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) + धृक् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √धृ)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (दिव्यं रूपं धारयति इति)
भगवन्O Lord/Venerable one
भगवन्:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
उपदेशम्instruction
उपदेशम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootउपदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
मेto me
मे:
सम्प्रदान (Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्तिः (Dative/4th), एकवचनम्; (enclitic)
किञ्चित्some
किञ्चित्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अनिश्चित (some)
देहिgive
देहि:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
शुभO auspicious one
शुभ:
सम्बोधन (Address-qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषण (vocative adjective)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

The brāhmaṇa (narrator) speaking to the transformed serpent/person

Type: kund

Listener: The serpent-now-divine-form being

Scene: The narrator respectfully addresses the transformed, divine-form being (formerly serpent), requesting auspicious instruction; the atmosphere is calm after wonder, focused on teaching.

FAQs

After witnessing grace and transformation, one should seek right instruction (upadeśa) aimed at lasting auspiciousness.

The local Nāgarakhaṇḍa tīrtha setting frames the dialogue; the sacred geography is implied through the ongoing tīrthamāhātmya narration.

No explicit ritual is stated; the verse introduces a request for spiritual guidance that will lead to auspicious practice.