Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 109

वृक्षच्छेद प्रसक्तानां यत्पापं शल्यकारिणाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

vṛkṣaccheda prasaktānāṃ yatpāpaṃ śalyakāriṇām | tanme syādyadi no hanmi sarpaṃ dṛṣṭivaśaṃ gatam

หากข้าพเจ้าไม่ฟันสังหารนาคที่ตกอยู่ใต้อำนาจสายตาของข้าพเจ้าแล้วไซร้ บาปของผู้หมกมุ่นตัดต้นไม้ และของผู้ก่อบาดแผลดุจหนามหรือหอก จงตกแก่ข้าพเจ้าเถิด

वृक्षच्छेदcutting of trees
वृक्षच्छेद:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक) + छेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपद; वृक्षस्य छेदः = वृक्षच्छेदः)
प्रसक्तानाम्of those addicted/engaged
प्रसक्तानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootप्रसक्त (कृदन्त; √सञ्ज्/सज् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (engaged/addicted)
यत्which
यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative)
पापम्sin
पापम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
शल्यकारिणाम्of those who cause injury/pain
शल्यकारिणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशल्य (प्रातिपदिक) + कारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; (शल्यं करोति इति शल्यकारी)
तत्that (sin)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
मेof me / to me
मे:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (enclitic)
स्यात्would be
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (conditional particle)
not
:
Kriya-visheshaṇa (Negator/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
हन्मिI kill
हन्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सर्पम्snake
सर्पम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दृष्टिवशम्under (my) gaze/control
दृष्टिवशम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृष्टि (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (दृष्टेः वशः = दृष्टिवशः)
गतम्come/entered (into that state)
गतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगतम् (कृदन्त; √गम् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (gone/come)

Unspecified (Nāgarakhaṇḍa, Tīrthamāhātmya narrative voice; likely a vow-like utterance within the tīrtha episode)

Type: kshetra

Scene: A dharmic hero stands at a sacred grove-edge near a tīrtha, eyes fixed; a serpent lies immobilized ‘under the power of his gaze’ as he utters a fierce vow invoking sins of tree-cutters and injurers upon himself if he fails to strike.

V
vṛkṣa (tree)
S
sarpa (serpent)

FAQs

It treats needless harm—especially toward living beings and trees—as heavy wrongdoing, and uses that scale to intensify the urgency of righteous action.

The verse is within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya (Adhyāya 29); the tīrtha name is not included in the snippet.

None; the verse is ethical and narrative rather than procedural.