Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

उच्छेदं संप्रयातानि तीर्थान्यायतनानि च । यान्यहं वेद कार्त्स्न्येन प्रभावसहितानि च । तानि वः कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः

ucchedaṃ saṃprayātāni tīrthānyāyatanāni ca | yānyahaṃ veda kārtsnyena prabhāvasahitāni ca | tāni vaḥ kīrtayiṣyāmi śṛṇudhvaṃ susamāhitāḥ

ตีรถะและสถานศักดิ์สิทธิ์ (อายตนะ) มากมายได้สูญหายไปแล้ว แต่สิ่งใดที่เรารู้โดยครบถ้วน พร้อมทั้งอานุภาพของมัน เราจักกล่าวบอกแก่ท่านทั้งหลาย จงฟังด้วยจิตตั้งมั่น

उच्छेदम्destruction; cessation
उच्छेदम्:
Gati/Karma-pravachaniya (Goal/state/गति)
TypeNoun
Rootउच्छेद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (masculine accusative singular)
संप्रयातानिgone; departed; come to
संप्रयातानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्+प्र+या (धातु) → संप्रयात (कृदन्त-क्त)
Formया-धातोः क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि कृदन्तः; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (past passive participle; neuter nominative plural)
तीर्थानिtīrthas (pilgrimage places)
तीर्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (neuter nominative plural)
आयतनानिabodes; shrines
आयतनानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (neuter nominative plural)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
यानिwhich (things)
यानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formयद्-शब्दः; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (relative pronoun; neuter nominative plural)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-एकवचनम् (1st person pronoun; nominative singular)
वेदknows
वेद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमान); परस्मैपदम्; उत्तमपुरुषः? (अत्र 3rd sg रूपं 'वेद'—परस्मैपदे प्रथमपुरुष-एकवचनम्, अर्थतः 'knows'); एकवचनम् (present indicative, 3rd person singular)
कार्त्स्न्येनcompletely; in entirety
कार्त्स्न्येन:
Karana (Manner/करण)
TypeNoun
Rootकार्त्स्न्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-एकवचनम् (neuter instrumental singular; प्रकारे)
प्रभावसहितानिtogether with their power/effect
प्रभावसहितानि:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रभाव+सहित (प्रातिपदिक)
Formसमासः: प्रभावेन सहितानि (तृतीया-तत्पुरुष); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्, यानि/तानि इति विशेषणम् (neuter nominative plural)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
तानिthose (things)
तानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतद्-शब्दः; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-बहुवचनम् (demonstrative pronoun; neuter accusative plural)
वःto you; for you
वः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formयुष्मद्-शब्दः; चतुर्थी/षष्ठी-बहुवचन-एकादेशः (enclitic: to you/for you or of you)
कीर्तयिष्यामिI will recount; I will proclaim
कीर्तयिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकीर्तय् (धातु, णिजन्त)
Formलृट्-लकारः (भविष्यत्); परस्मैपदम्; उत्तमपुरुष-एकवचनम् (simple future; 1st person singular)
शृणुध्वम्listen
शृणुध्वम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकारः (आज्ञार्थ); आत्मनेपदम्; मध्यमपुरुष-बहुवचनम् (imperative; 2nd person plural)
सुसमाहिताःwell-attentive; well-composed
सुसमाहिताः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootसु+सम्+आ+धा (धातु) → समाहित (क्त)
Formधा-धातोः क्त-प्रत्ययान्तः; उपसर्गः सु- (अव्ययपूर्वपद); पुल्लिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (past participle used adjectivally; masculine nominative plural)

Sūta

Type: kshetra

Listener: dvija-sattamāḥ

Scene: A teacher-narrator seated in a forest-āśrama or pilgrimage pavilion, gesturing as he begins a sacred catalogue; behind him, faint silhouettes of ruined shrines and overgrown ghats symbolize vanished āyatanas; listeners sit with folded hands, fully attentive.

S
Sūta

FAQs

Even if physical markers of sacred sites fade, their dharmic memory is preserved through faithful narration and attentive hearing.

The verse continues the Hāṭakeśvara-kṣetra tīrtha catalogue, focusing on those still knowable by tradition.

A discipline of listening (śravaṇa) with concentration is prescribed as the proper way to receive tīrtha-māhātmya.