Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

कृतः समाश्रयस्तत्र क्षेत्रे तीर्थैः शुभावहे । बहुत्वादथ कालस्य बहूनि द्विजसत्तमाः

kṛtaḥ samāśrayastatra kṣetre tīrthaiḥ śubhāvahe | bahutvādatha kālasya bahūni dvijasattamāḥ

ในกษेत्रอันเป็นมงคลและเกื้อกูลนั้น เหล่าตีรถะได้ตั้งเป็นที่พึ่งร่วมกัน แต่เมื่อกาลเวลายืดยาวออกไป โอ้ทวิชผู้ประเสริฐ หลายแห่งก็แปรเปลี่ยนไป

कृतःdone; made
कृतः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि कृदन्तः; पुल्लिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (past passive participle; masculine nominative singular)
समाश्रयःresort; refuge; settlement
समाश्रयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसम्+आ+श्रि (धातु) → समाश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (masculine nominative singular)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)
क्षेत्रेin the sacred field/region
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम् (neuter locative singular)
तीर्थैःby/with the tīrthas (pilgrimage places)
तीर्थैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (neuter instrumental plural)
शुभावहेbringing auspiciousness
शुभावहे:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ+आवह (प्रातिपदिक)
Formसमासः: शुभम् आवहति इति (उपपद-तत्पुरुष); नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम्, क्षेत्रे इति विशेषणम् (neuter locative singular, qualifying kṣetre)
बहुत्वात्because of abundance/multiplicity
बहुत्वात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootबहुत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी-एकवचनम् (neuter ablative singular; कारणे)
अथthen; now
अथ:
Sambandha (Discourse connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्ययम् (particle: then/now)
कालस्यof time
कालस्य:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे षष्ठी-एकवचनम् (masculine genitive singular)
बहूनिmany
बहूनि:
Visheshya (Predicate/विशेष्य)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (neuter nominative plural)
द्विजसत्तमाःO best of the twice-born (brahmins)
द्विजसत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज+सत्तम (प्रातिपदिक)
Formसमासः: द्विजानां सत्तमाः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुल्लिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (masculine nominative plural; संबोधनार्थे अपि प्रयुज्यते)

Sūta

Type: kshetra

Listener: dvija-sattamāḥ (elite Brāhmaṇa audience)

Scene: A wide sacred landscape where many tīrtha-personifications (river-goddesses, sages, liṅgas, kuṇḍas) converge as if taking shelter in one radiant kṣetra; in the distance, faint signs of erosion/time hint that some sites will fade.

FAQs

A kṣetra is a stable spiritual refuge even when individual shrines or markers change across long periods of time.

The auspicious Hāṭakeśvara-kṣetra is presented as the shared abode of many tīrthas.

None explicitly; the verse frames the sacred landscape and its continuity.