Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

यत्र शक्रसमादेशात्पूरितं पांसुभिः पुरा । संवर्तकेन रौद्रेण वायुना तीर्थमुत्तमम्

yatra śakrasamādeśātpūritaṃ pāṃsubhiḥ purā | saṃvartakena raudreṇa vāyunā tīrthamuttamam

ณ ที่นั้นเอง กาลก่อนด้วยพระบัญชาของศักระ ทิรถะอันประเสริฐนั้นถูกเติมเต็มด้วยฝุ่นผงโดยลมอันดุร้ายชื่อสํวรรตกะ ผู้ก่อกาลล้างโลก

यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
शक्रसमादेशात्due to Indra’s command
शक्रसमादेशात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootशक्र-समादेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (शक्रस्य समादेशः); हेत्वर्थे
पूरितम्was filled
पूरितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूर्/पॄ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मणि प्रयोगः
पांसुभिःwith dust/sand
पांसुभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपांसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करणम्
पुराformerly
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषणम्
संवर्तकेनby the world-ending (cataclysmic)
संवर्तकेन:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंवर्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; विशेषणम् (वायुना)
रौद्रेणfierce, terrible
रौद्रेण:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; विशेषणम् (वायुना)
वायुनाby the wind
वायुना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देशः (agent/instrument)
तीर्थम्the sacred place
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the Ṛṣis (deduced)

Tirtha: Hāṭakeśvara tīrtha

Type: tirtha

Scene: A sacred waterbody or ford is overwhelmed by swirling dust; Indra (Śakra) in the sky issues command; the Saṃvartaka wind is personified as a fierce force, yet the tīrtha’s sanctity glows beneath the covering.

Ś
Śakra (Indra)
S
Saṃvartaka Vāyu

FAQs

Even when a tīrtha is hidden or obstructed by cosmic forces, its sanctity remains, guarded within divine order.

The ‘supreme tīrtha’ of this adhyāya, later connected with Hāṭakeśvara/Acaleśvara in the same narrative.

None is stated; this verse provides a mythic account of the tīrtha being covered.