Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

कलशाख्यस्तु यः ख्यातो वानरेण समन्वितः । ईशानोप्यखिलं ब्रूहि परं नःकौतुकं स्थितम्

kalaśākhyastu yaḥ khyāto vānareṇa samanvitaḥ | īśānopyakhilaṃ brūhi paraṃ naḥkautukaṃ sthitam

“ผู้ที่เลื่องชื่อว่า ‘กะลศะ’ ผู้เกี่ยวข้องกับวานรนั้นคือผู้ใด? โอ้พระอีศานะ โปรดตรัสบอกแก่เราทั้งสิ้นโดยพิสดารเถิด เพราะความใคร่รู้ยิ่งได้บังเกิดในเราแล้ว”

कलश-आख्यःnamed ‘Kalaśa’
कलश-आख्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकलश (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (कलश-नामकः)
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्
ख्यातःwas renowned/known
ख्यातः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootख्यात (ख्या धातु + क्त प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः (renowned/known)
वानरेणwith/by a monkey
वानरेण:
Sahakari (Association/सहकारी)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम्
समन्वितःaccompanied, associated
समन्वितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमन्वित (अन्वि/अनु-इ धातु + सम् उपसर्ग + क्त प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः (endowed/associated)
ईशानO Īśāna (Śiva)
ईशान:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootईशान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः एकवचनम्
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (also)
अखिलम्all, entire
अखिलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; विशेषणम्
ब्रूहिtell, speak
ब्रूहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकारः (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
परम्great, supreme
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; विशेषणम् (intense/supreme)
नःour
नः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः बहुवचनस्य एन्क्लिटिक-रूपम् (genitive plural: ‘of us/our’)
कौतुकम्curiosity, wonder
कौतुकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकौतुक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्
स्थितम्has arisen/stands
स्थितम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्थित (स्था धातु + क्त प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः (has arisen/stands)

Sages (ṛṣayaḥ) addressing Sūta/Īśāna in the dialogue-context

Scene: Interlocutors address Īśāna with folded hands, asking about ‘Kalaśa’ famed and accompanied by a monkey; the monkey appears as a symbolic companion near a water-pot (kalaśa) motif.

Ī
Īśāna
K
Kalaśa
V
Vānara (monkey)

FAQs

Reverent inquiry (jijñāsā) is presented as the gateway to receiving a tīrtha’s full māhātmya and its dharmic meaning.

A site/legend connected with one ‘Kalaśa’ (Kalaśākhyā) and a vānara (monkey) is being introduced; the detailed identification unfolds in the following verses.

None in this verse; it is a request to narrate the complete account.