Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 66

अथ रात्र्यां व्यतीतायां पृष्टोऽहं जनकेन च । त्वया पुत्र परिक्षिप्तं नूनं जागेश्वरं क्वचित् । तस्माद्वद प्रयच्छामि तेन ते भक्ष्यमुत्तमम्

atha rātryāṃ vyatītāyāṃ pṛṣṭo'haṃ janakena ca | tvayā putra parikṣiptaṃ nūnaṃ jāgeśvaraṃ kvacit | tasmādvada prayacchāmi tena te bhakṣyamuttamam

ครั้นราตรีล่วงไป บิดาจึงถามข้าพเจ้า: “ลูกเอ๋ย เจ้าได้ซ่อนชาเคศวรไว้ที่ใดแน่ จงบอกมา แล้วพ่อจะให้ภักษาอันประเสริฐแก่เจ้า”

अथthen
अथ:
Sambandha (Sequencing/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (sequencing particle)
रात्र्याम्in the night
रात्र्याम्:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
व्यतीतायाम्when (it) had passed
व्यतीतायाम्:
Kala-adhikarana (Time circumstance/कालाधिकरण)
TypeVerb
Rootवि-अति-इ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP) स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; रात्र्याम् इति अधिकरणे सति (locative absolute)
पृष्टःwas asked
पृष्टः:
Karta (Patient-subject in passive/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अहम् इति कर्तृ-स्थाने (passive)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जनकेनby (my) father
जनकेन:
Kartr (Agent of passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootजनक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
त्वयाby you
त्वया:
Karana/Karta (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन
पुत्रO son
पुत्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
परिक्षिप्तम्thrown/placed
परिक्षिप्तम्:
Karma (Object predicate/कर्म)
TypeVerb
Rootपरि-क्षिप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; जागेश्वरम् इति कर्म-विशेषणम्
नूनम्surely
नूनम्:
Sambandha (Certainty/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (particle of certainty)
जागेश्वरम्Jāgeśvara (liṅga)
जागेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजागेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Desha-adhikarana (Place circumstance/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/अनिश्चितार्थक-अव्यय (indefinite adverb)
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थे (therefore)
वदtell
वद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
प्रयच्छामिI give
प्रयच्छामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-यम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तेनby that / for that
तेन:
Karana/Hetu (Means/Reason/करण)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; साधन/हेतु-अर्थे
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन (enclitic)
भक्ष्यम्food, something to eat
भक्ष्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभक्ष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to भक्ष्यम्)

Baka (quoting father)

Tirtha: Jāgeśvara (household-kept liṅga)

Type: temple

Listener: Father (janaka) within the embedded recollection

Scene: Morning after the festival night: the father, worried, questions the child; the shrine space looks disturbed; the father offers a plate of fine sweets as inducement; the child averts gaze, torn between fear and appetite.

J
Jāgeśvara
F
Father (Janaka)
F
Food (bhakṣya)

FAQs

Temptation and concealment around sacred duties are tested; dharma calls for honesty and restoration of what is holy.

Jāgeśvara remains the focal sacred presence in the narrative.

No direct prescription; the context presumes ongoing liṅga-pūjā and the necessity to safeguard worship items.