Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

त्वया चात्र न कर्तव्यमहं ते मित्रतां गतः । नाशयिष्यामि ते मृत्युं यद्यपि स्यान्महत्तरम्

tvayā cātra na kartavyamahaṃ te mitratāṃ gataḥ | nāśayiṣyāmi te mṛtyuṃ yadyapi syānmahattaram

“ท่านอย่ากระทำสิ่งนี้ ณ ที่นี่เลย เราได้เป็นมิตรของท่านแล้ว เราจักขจัดความตายของท่าน แม้มันจะน่ากลัวยิ่งนักก็ตาม”

त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
कर्तव्यम्to be done / should be done
कर्तव्यम्:
Karya (Obligation/कार्य)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; अर्थः—‘कर्तुं योग्यं/कर्तव्यं’
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
तेfor you / to you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन (enclitic form)
मित्रताम्friendship
मित्रताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमित्रता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
गतःhaving attained
गतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (कृत्) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (past participle), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः—‘गतः’ = ‘has attained’
नाशयिष्यामिI will destroy
नाशयिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनश्/नाशय् (धातु; णिच् causative)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
तेyour
ते:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (enclitic form)
मृत्युम्death
मृत्युम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle)
अपिeven though
अपि:
Sambandha (Emphasis/अपि)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (even/also)
स्यात्may be / were to be
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
महत्तरम्greater
महत्तरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + तरप् (तुलनार्थक)
Formविशेषण (adjective), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तुलनात्मक (comparative)

Mārkaṇḍeya (contextual intervention)

Type: kshetra

Listener: Indradyumna

Scene: A compassionate, authoritative figure steps between the king and the fire, raising a hand in prohibition and reassurance, declaring friendship and promising to ward off death.

M
Mārkaṇḍeya
I
Indradyumna

FAQs

Dharma is protected through compassion and right counsel; a sage redirects a seeker away from self-destruction.

The protective counsel occurs within the Naimiṣāraṇya narrative frame, highlighting it as a refuge where dharma is upheld.

A direct prohibition is given—‘do not do this’; it is ethical instruction rather than a ritual rule.