Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 199

म्रियमाणो मया ह्येष समानी तस्तवांतिकम् । अयं जीवति विज्ञात इंद्रद्युम्ने नरेश्वरे । नो चेत्प्रविशति क्षिप्रं प्रदीप्तं हव्यवाहनम्

mriyamāṇo mayā hyeṣa samānī tastavāṃtikam | ayaṃ jīvati vijñāta iṃdradyumne nareśvare | no cetpraviśati kṣipraṃ pradīptaṃ havyavāhanam

“ผู้นี้เราได้นำมาถึงต่อหน้าเจ้าในยามใกล้ตาย และได้รู้แน่แล้วว่าเขาจะมีชีวิตอยู่ตราบเท่าที่พระนเรศวรอินทรทยุมน์ยังเป็นที่รู้จัก มิฉะนั้นเขาจะรีบเข้าสู่ไฟหัวยวาหนะอันลุกโชติช่วง”

म्रियमाणःdying
म्रियमाणः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमानकाले वर्तमानकृदन्त/Present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘dying’
मयाby me
मया:
Karana (करण/instrument/agent in passive sense)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
हिindeed, for
हि:
Emphasis (बल)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
एषःthis (one)
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
समानीतःwas brought
समानीतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-नी (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘brought’
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
अन्तिकम्near (to you)
अन्तिकम्:
Gati/Deshya (गति/देश्य; destination)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘near (place)’
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
जीवतिlives, is alive
जीवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
विज्ञातःit is known/ascertained
विज्ञातः:
Kriya (क्रिया/निर्णय)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘known/ascertained’ (impersonal/passive sense)
इन्द्रद्युम्नेO Indradyumna
इन्द्रद्युम्ने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootइन्द्रद्युम्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
नरेश्वरेO lord of men, O king
नरेश्वरे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनर-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—नराणाम् ईश्वरः इति षष्ठी-तत्पुरुष
नःotherwise
नः:
Discourse connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनः (अव्यय)
Formअव्यय; निपात—‘otherwise/if not’ (paired with चेत्)
चेत्if
चेत्:
Condition marker (शर्त)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक निपात (conditional particle)
प्रविशतिenters
प्रविशति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्रम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
प्रदीप्तम्blazing, kindled
प्रदीप्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-दीप् (धातु)
Formक्त (past participle) नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
हव्यवाहनम्the fire (carrier of oblations)
हव्यवाहनम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootहव्य-वाहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—हव्यं वहति इति (उपपद-तत्पुरुष), अग्निः

Ulūka

Scene: A tense moment: a weakened creature (implied ‘this one’) is presented before an elder bird/speaker; in the background, a stylized blazing fire looms as a symbolic threat, while the name ‘Indradyumna’ hangs like a lifeline.

U
Ulūka
I
Indradyumna
A
Agni (Havyavāhana)

FAQs

Human life is urgent and fragile; one should seek dharmic truth and sacred knowledge before time runs out.

No single tīrtha is named in this verse; it intensifies the pilgrimage narrative around Gandhamādana and the Indradyumna inquiry.

No rite is prescribed; the verse references entering fire (Agni) as a consequence, not as a recommended ritual.