Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 115

सा त्वया नैव विज्ञाता ममाभाग्यैर्विहंगम । सेवयिष्याम्यहं तस्मात्प्रदीप्तं हव्यवाहनम्

sā tvayā naiva vijñātā mamābhāgyairvihaṃgama | sevayiṣyāmyahaṃ tasmātpradīptaṃ havyavāhanam

โอ้สกุณา เพราะความอาภัพของเรา เรื่องนั้นเจ้าจึงมิได้รู้เลย ดังนั้นเราจักพึ่งพาไฟอันลุกโชติช่วง คือ หัวยวาหนะ (อัคนีเทพ)

साshe/that (matter)
सा:
Karta (Subject)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
त्वयाby you
त्वया:
Kartr-karana (Agent in passive)
TypeNoun
Roottvad (त्वद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/सर्वनाम, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
not
:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध-निपातः) = negation particle
एवindeed; at all
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण-निपातः) = emphatic particle ‘indeed/just’
विज्ञाताknown; recognized
विज्ञाता:
Kriya (Predicate/State)
TypeVerb
Rootvi-√jñā (ज्ञा धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि भावः ‘known’
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्
अभाग्यैःby misfortunes
अभाग्यैः:
Hetu (Cause)
TypeNoun
Rootabhāgya (अभाग्य प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), बहुवचनम्; हेतौ/निमित्ते ‘by (my) misfortunes’
विहंगमO bird
विहंगम:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootvihaṅgama (विहंगम प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
सेवयिष्यामिI will serve; I will attend
सेवयिष्यामि:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Root√sev (सेव् धातु)
Formलृट्-लकारः (Simple Future), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/Therefore)
TypeIndeclinable
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति पञ्चमी-एकवचनरूपं कारणार्थे अव्ययवत् प्रयुज्यते = ‘therefore/from that’
प्रदीप्तम्blazing; kindled
प्रदीप्तम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootpra-√dīp (दीप् धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘हव्यवाहनम्’ इति विशेषणम्
हव्यवाहनम्the fire (Agni)
हव्यवाहनम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Roothavya-vāhana (हव्य + वाहन प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अग्निवाचकः (‘oblation-carrier’)

Indradyumna

Listener: Vihanga (bird)

Scene: The king, eyes downcast, gestures toward a blazing sacrificial fire; the bird stands nearby, startled; the atmosphere is tense, with flames reflecting on faces.

I
Indradyumna
V
vihaṅgama (bird)
A
Agni (Havyavāhana)

FAQs

When guidance fails, a distressed mind may choose drastic action; Purāṇic dialogue frames such moments as requiring higher counsel.

No specific site is named here; the verse focuses on Indradyumna’s intention involving fire.

No formal ritual is prescribed; the verse mentions approaching the blazing fire (Agni) as an intended act.