Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 108

अनुग्रहप्रदानेन क्षमा यस्मात्तपस्विनाम् । कोकिलानां स्वरो रूपं नारीरूपं पतिव्रता । विद्या रूपं कुरूपाणां क्षमा रूपं तपस्विनाम्

anugrahapradānena kṣamā yasmāttapasvinām | kokilānāṃ svaro rūpaṃ nārīrūpaṃ pativratā | vidyā rūpaṃ kurūpāṇāṃ kṣamā rūpaṃ tapasvinām

เพราะบรรดาตบัสวินผู้บำเพ็ญตบะย่อมประทานอนุเคราะห์ ฉะนั้น “ความให้อภัย” จึงเป็นเครื่องประดับแท้ของท่านทั้งหลาย ความงามของนกโกกิลาอยู่ที่เสียง; ความงามของสตรีอยู่ที่ความเป็นปติวรตา; คนอัปลักษณ์งามได้ด้วยวิชา; และตบัสวินงามได้ด้วยการให้อภัย

anugrahapradānenaby the granting of favor
anugrahapradānena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootanugraha (प्रातिपदिक) + pradāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तत्पुरुष-समास; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
kṣamāforbearance; forgiveness
kṣamā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣamā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
yasmātbecause
yasmāt:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formयसमात् इति हेत्वर्थे (relative adverbial: 'because/from which reason')
tapasvināmof ascetics
tapasvinām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottapasvin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
kokilānāmof cuckoos
kokilānām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkokilā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
svaraḥvoice; melody
svaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
rūpam(is) the form; beauty
rūpam:
Pradhana (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
nārīrūpamwomanly form; feminine beauty
nārīrūpam:
Pradhana (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootnārī (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तत्पुरुष-समास; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
pativratāa devoted wife
pativratā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpati (प्रातिपदिक) + vratā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तत्पुरुष-समास; प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
vidyāknowledge; learning
vidyā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvidyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
rūpam(is) the form; beauty
rūpam:
Pradhana (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
kurūpāṇāmof the ugly (ones)
kurūpāṇām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkurūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (बहुवचन-प्रयोगे), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
kṣamāforbearance; forgiveness
kṣamā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣamā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
rūpam(is) the form; ornament
rūpam:
Pradhana (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
tapasvināmof ascetics
tapasvinām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottapasvin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)

Narrator or a didactic voice within the dialogue (gnomic/aphoristic teaching embedded in the story)

Type: kshetra

Scene: The sage delivers an aphoristic teaching to the assembled listeners: symbolic vignettes appear—cuckoo singing, a devoted wife beside her husband, a scholar illuminating an ‘unattractive’ figure, and an ascetic radiating forgiveness—each illustrating ‘beauty as virtue.’

K
kokila (cuckoo)

FAQs

Forgiveness is the highest ornament of the spiritually disciplined; it is the visible sign of inner greatness and grace.

No single site is named; the verse functions as a universal dharma-teaching within a tīrtha-mahātmya chapter.

No specific ritual; it prescribes a virtue—kṣamā—as the defining practice of tapasvins.