Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

भर्तृयज्ञः पुरा तेन इदं पृष्टः कुतूहलात् । कलिकालं समुद्वीक्ष्य वर्धमानं दिनेदिने

bhartṛyajñaḥ purā tena idaṃ pṛṣṭaḥ kutūhalāt | kalikālaṃ samudvīkṣya vardhamānaṃ dinedine

ด้วยความใคร่รู้ ครั้งหนึ่งพระองค์ได้ทูลถามภฤตฤยัชญะถึงเรื่องนี้ เมื่อทอดพระเนตรเห็นกาลียุคเพิ่มพูนขึ้นทุกวัน

भर्तृयज्ञःBhartṛyajña (a sage)
भर्तृयज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभर्तृ+यज्ञ (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (नाम)
पुराformerly
पुरा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb: formerly)
तेनby him (Aśvasena)
तेन:
Karana (Instrument/Agent in passive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करणे/Instrumental), एकवचनम्
इदम्this (question/matter)
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), एकवचनम्
पृष्टःwas asked
पृष्टः:
Karta (Grammatical subject in passive)
TypeAdjective
Rootपृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √प्रच्छ् धातोः)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त); कर्मणि-प्रयोगे (passive sense)
कुतूहलात्out of curiosity
कुतूहलात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootकुतूहल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (हेतौ/Ablative of cause), एकवचनम्
कलिकालम्the Kali age
कलिकालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकलि+काल (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (‘कलियुगः कालः’)
समुद्वीक्ष्यhaving observed
समुद्वीक्ष्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootसम्+उद्+ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive); ‘having observed’
वर्धमानम्increasing
वर्धमानम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootवर्धमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृध् धातोः शानच्)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वर्तमानकृदन्तः (शानच्), विशेषणम् (कलिकालम्)
दिनेin (each) day
दिने:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
दिनेby day (day after day)
दिने:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्ति-प्रयोगः

Narrator (Purāṇic narration; speaker not explicit in this verse)

Listener: Sages/seekers (implied)

Scene: King Aśvasena gazes outward as if seeing societal decline—faded rituals, quarrels—then turns toward sage Bhartṛyajña with folded hands, seeking guidance.

B
Bhartṛyajña
A
Aśvasena
K
Kali-yuga

FAQs

Recognizing Kali-yuga’s decline prompts a sincere search for accessible, effective dharma.

Not specified in this verse; it frames the inquiry within the chapter’s tīrtha-oriented discourse.

None yet; the question sets up the request for a suitable Kali-yuga vrata.