Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

एकैकं निर्वपेद्धूपं प्रतिपद्दिवसेऽखिलम् । जलशायी जगद्योनिः शेषपर्यंकमाश्रितः

ekaikaṃ nirvapeddhūpaṃ pratipaddivase'khilam | jalaśāyī jagadyoniḥ śeṣaparyaṃkamāśritaḥ

ในวันปรติปทา พึงถวายธูปทีละอย่างให้ครบถ้วนตามพิธี และพึงภาวนาถึงพระผู้บรรทมเหนือสายน้ำ ผู้เป็นครรภ์แห่งโลกทั้งปวง ประทับบนแท่นบรรทมของเศษะ

एकैकम्one by one
एकैकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (एकं च एकं च) अर्थे 'one by one'
निर्वपेत्should offer/should place (as offering)
निर्वपेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + वप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
धूपम्incense
धूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रतिपत्-दिवसेon the pratipad day
प्रतिपत्-दिवसे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रतिपत् (प्रातिपदिक) + दिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
अखिलम्entirely/altogether
अखिलम्:
Karma (Extent/कर्म-परिमाण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (समस्तम्)
जल-शायीthe one who lies on the waters (Viṣṇu)
जल-शायी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + शायिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (जले शायी)
जगत्-योनिःsource of the world
जगत्-योनिः:
Karta (Apposition/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः योनिः)
शेष-पर्यङ्कम्the couch of Śeṣa
शेष-पर्यङ्कम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक) + पर्यङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शेषस्य पर्यङ्कः)
आश्रितःresting on / having resorted to
आश्रितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + श्रि (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; जलशायी इत्यस्य विशेषण

Sūta (deduced)

Scene: A votary on Pratipadā offers incense in measured sequence before an image of Jalāśāyī Viṣṇu: the Lord reclining on Śeṣa over the cosmic waters, lotus and world-emergence suggested subtly.

Ś
Śeṣa
V
Viṣṇu (Jalaśāyī)

FAQs

Ritual offering and contemplative visualization work together: worship with incense while meditating on Viṣṇu’s cosmic form.

The verse is devotional and iconographic rather than site-specific.

Offer incense items individually and completely, alongside dhyāna of the Water-Reclining Lord on Śeṣa.