Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

भृंगराजेन पुण्येन पौर्णमास्यां प्रपूजयेत् । प्रतिपद्दिवसे सर्वैः पूजनीयो जनार्दनः । गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम्

bhṛṃgarājena puṇyena paurṇamāsyāṃ prapūjayet | pratipaddivase sarvaiḥ pūjanīyo janārdanaḥ | gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam

ในวันเพ็ญ (ปูรณิมา) พึงบูชา(พระผู้เป็นเจ้า)ด้วยเครื่องบูชาศักดิ์สิทธิ์ภฤงคราช ในวันประติปทาถัดมา พระชนารทนะพึงเป็นที่บูชาของทุกคน (เตรียม) ปัสสาวะโค มูลโค น้ำนม นมเปรี้ยว เนยใส และน้ำแช่หญ้ากุศะ

भृंगराजेनwith/using bhr̥ṅgarāja (a sacred herb)
भृंगराजेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभृंगराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental), एकवचन
पुण्येनholy, meritorious
पुण्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; विशेषण (भृंगराजेन इत्यस्य)
पौर्णमास्यांon the full-moon day
पौर्णमास्यां:
Adhikarana (Location/Time अधिकरण)
TypeNoun
Rootपौर्णमासी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), एकवचन
प्रपूजयेत्should worship
प्रपूजयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + पूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
प्रतिपत्-दिवसेon the day of pratipad (lunar first day)
प्रतिपत्-दिवसे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रतिपत् (प्रातिपदिक) + दिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रतिपतः दिवसः)
सर्वैःby all (people)
सर्वैः:
Karana (Instrument/Agent-group/करण)
TypeNoun
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; सर्वनाम
पूजनीयःworthy to be worshipped
पूजनीयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूज् (धातु) + अनीय (कृत् प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (अनीय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण
जनार्दनःJanārdana (Viṣṇu)
जनार्दनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजनार्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
गोमूत्रम्cow urine
गोमूत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + मूत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गोः मूत्रम्)
गोमयम्cow dung
गोमयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गोः मयम्)
क्षीरम्milk
क्षीरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दधिcurd/yogurt
दधि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सर्पिःghee
सर्पिः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्पिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (सर्पिस्-शब्दः; रूपम् सर्पिः)
कुशोदकम्water with kuśa grass
कुशोदकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुश (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कुशस्य उदकम्)

Sūta (deduced)

Type: kshetra

Scene: Full-moon night worship at a Vishnu shrine; bhṛṅgarāja offering presented; next day Pratipadā communal worship; ritual vessels display pañcagavya and kuśa-infused water.

J
Janārdana
P
Paurṇamāsī
P
Pratipadā
B
Bhṛṅgarāja
K
Kuśa

FAQs

Vaiṣṇava worship is joined with purity disciplines, using traditional sanctifiers to support the vow.

The verse is ritual-instructional and does not name a particular tīrtha.

Worship on Paurṇamāsī and Pratipadā, and the preparation/use of pañcagavya-like substances plus kuśa-water for sanctification.