Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

क्रीडस्व विविधैर्भोगैर्विमानैः सह कामिकैः । तच्छ्रुत्वा भगवान्स्कन्दः पितरं वाक्यमब्रवीत् । अहमेव हि सर्वत्र दृश्यः सर्वगणेषु च । दृश्यादृश्यपदार्थेषु किं गृह्णामि त्यजामि किम्

krīḍasva vividhairbhogairvimānaiḥ saha kāmikaiḥ | tacchrutvā bhagavānskandaḥ pitaraṃ vākyamabravīt | ahameva hi sarvatra dṛśyaḥ sarvagaṇeṣu ca | dṛśyādṛśyapadārtheṣu kiṃ gṛhṇāmi tyajāmi kim

“จงเสวยความรื่นรมย์นานาประการ พร้อมวิมานทิพย์และสหายอันเป็นที่รักเถิด” ครั้นได้สดับดังนั้น พระภควานสกันทะจึงทูลตอบพระบิดาว่า “เรานี่เองปรากฏอยู่ทุกแห่งหน ทั้งในหมู่คณะคณาทั้งปวง ในสรรพสิ่งที่เห็นและไม่เห็น เราจะถือเอาอะไร และจะละทิ้งอะไรเล่า”

क्रीडस्वplay, sport
क्रीडस्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√क्रीड् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
विविधैःwith various
विविधैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषणम्
भोगैःwith enjoyments, pleasures
भोगैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
विमानैःwith aerial cars, palaces
विमानैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
सहtogether with
सह:
Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश-सम्बन्धार्थक (with)
कामिकैःwith lovers/pleasure-seekers
कामिकैः:
Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
TypeNoun
Rootकामिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
तत्that (speech/statement)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√श्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्कन्दःSkanda
स्कन्दः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पितरम्father
पितरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
वाक्यम्speech, words
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
एवindeed, only
एव:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphatic)
हिindeed, for
हि:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (indeed/for)
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
दृश्यःvisible, to be seen
दृश्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदृश्य (कृदन्त; √दृश् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/नीयतुल्य) ‘to be seen/visible’
सर्वगणेषुin all groups/hosts
सर्वगणेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; कर्मधारय-समास (सर्वे गणाः)
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
दृश्यादृश्यपदार्थेषुamong visible and invisible entities
दृश्यादृश्यपदार्थेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदृश्य + अदृश्य + पदार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (दृश्याश्च अदृश्याश्च पदार्थाः)
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रश्नार्थक-सर्वनाम
गृह्णामिI take, I accept
गृह्णामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√ग्रह् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
त्यजामिI abandon, I give up
त्यजामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√त्यज् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक-सर्वनाम

Skanda addressing Śiva (deduced from ‘pitaram’ and narrative flow)

Listener: Śiva (pitaram)

Scene: Śiva suggests enjoyment and celestial pleasures; Skanda responds with a profound, all-pervading self-declaration—cosmic vision implied, with hosts of gaṇas and seen/unseen realms.

S
Skanda
Ś
Śiva (father, implied)
V
Vimāna

FAQs

True freedom is non-attachment: one who abides in all-pervading awareness has nothing to grasp and nothing to renounce.

No site is directly named; the verse is a philosophical reply within the broader tīrtha-centered chapter.

None; the verse contrasts worldly enjoyment with transcendental non-attachment.