Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

ज्ञानार्थं च भ्रमन्मर्त्यो विद्यास्थानेषु सर्वशः । सद्यो ज्ञानं सद्गुरुतो दीपार्चिरिव निर्मला

jñānārthaṃ ca bhramanmartyo vidyāsthāneṣu sarvaśaḥ | sadyo jñānaṃ sadguruto dīpārciriva nirmalā

แม้มรรตย์จะพเนจรไปทั่วเพื่อแสวงญาณ แต่ญาณอันบริสุทธิ์ย่อมบังเกิดฉับพลันจากสัตคุรุแท้—ดุจเปลวประทีปอันไร้มลทิน

ज्ञानार्थम्for (the sake of) knowledge
ज्ञानार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootज्ञान (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (purpose adverb): 'ज्ञानस्य अर्थम्' = for knowledge
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
भ्रमन्wandering, roaming
भ्रमन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'मर्त्यः' इत्यस्य विशेषणम्
मर्त्यःa mortal man
मर्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विद्यास्थानेषुin places of learning
विद्यास्थानेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विद्यायाः स्थानानि)
सर्वशःeverywhere, in all ways
सर्वशः:
Adhikarana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशस् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सद्गुरुतःfrom the true guru
सद्गुरुतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; कर्मधारय (सद्गुरुः) + तसिल्-प्रत्ययार्थ (from the true guru)
दीपार्चिःflame of a lamp
दीपार्चिः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootदीप (प्रातिपदिक) + अर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दीपस्य अर्चिः)
इवlike
इव:
Sambandha (Comparison marker/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-वाचक-अव्यय (comparative particle)
निर्मलाpure, spotless
निर्मला:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्मल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'अर्चिः' इत्यस्य विशेषणम्

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya didactic narration)

Type: kshetra

Scene: A weary seeker who has wandered among many seats of learning finally sits before a serene guru; a single lamp burns with a spotless flame, symbolizing instant clarity.

S
Sadguru (true teacher)

FAQs

Scriptural roaming is secondary; direct, purifying insight is kindled by a realized teacher.

No particular tirtha is named; the verse emphasizes the ‘living tirtha’ of the sadguru in the pilgrim’s journey.

Seeking refuge in and learning from a sadguru is implied; no formal ritual act is specified.