Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

तकारो विद्युद्विकारः सोमबीजं महत्स्मृतम् । अंगिरावर्द्धमूलं च वर्जितं कर्मका मिकम् १

takāro vidyudvikāraḥ somabījaṃ mahatsmṛtam | aṃgirāvarddhamūlaṃ ca varjitaṃ karmakā mikam 1

พยางค์ “ตะ” ส่องวาบดุจสายฟ้า ระลึกกันว่าเป็นพีชะอันยิ่งใหญ่แห่งโสมะ มีรากในสายอังคิรัสและเพิ่มพูนฐานราก แต่ผู้ถูกขับด้วยกามแห่งกรรมพิธีและโลกีย์พึงเว้นเสีย

तकारःthe syllable ‘ta’
तकारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विद्युद्विकारःa transformation like lightning
विद्युद्विकारः:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootविद्युत् + विकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विद्युतः विकारः)
सोमबीजम्the seed (mantra) of Soma
सोमबीजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसोम + बीज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सोमस्य बीजम्)
महत्great
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (somabījam)
स्मृतम्is remembered/said
स्मृतम्:
Kriya (Predicate/आख्यातार्थ)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘स्मृत’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘is remembered/called’
अङ्गिराAṅgiras
अङ्गिरा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (ऋषिनाम)
वर्द्धमूलम्having an increased root/base
वर्द्धमूलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्द्ध + मूल (प्रातिपदिक); वर्ध् (धातु) (अर्थ-सम्बन्ध)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः ‘वृद्धं/वर्धितं मूलं यस्य’ (अर्थतः)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
वर्जितम्is to be avoided/omitted
वर्जितम्:
Kriya (Predicate/आख्यातार्थ)
TypeVerb
Rootवर्ज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘वर्जित’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘is avoided/omitted’
कर्मकामिकम्desirous of ritual action (worldly rites)
कर्मकामिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकर्म + कामिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; ‘कर्मणि कामः यस्य/कर्मकामः’ इत्यर्थे

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Scene: A sage instructs a pilgrim-priest on the lightning-flash syllable ‘ta’ as Soma-bīja; a subtle warning gesture indicates avoidance for desire-driven ritualists; faint moon-disc and electric streaks hover above a palm-leaf manuscript.

S
Soma
A
Aṅgiras

FAQs

Purāṇic dharma distinguishes higher mantra-practice from desire-driven ritualism; intention (kāma vs. liberation) governs what should be adopted or avoided.

This verse is a mantra-vidhi statement inside a tīrtha-māhātmya chapter; it does not itself name a specific pilgrimage site.

“Ta” is identified as Soma’s seed; yet it is said to be varjita (avoided) for practitioners motivated by kāmya-karma (desire-based ritual aims).