Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 94

तस्मात्सर्व प्रयत्नेन तत्क्षेत्रं सेव्यमेव हि । विशेषेण कलौ प्राप्ते युगे पापसमावृते

tasmātsarva prayatnena tatkṣetraṃ sevyameva hi | viśeṣeṇa kalau prāpte yuge pāpasamāvṛte

ฉะนั้นพึงเพียรพยายามทุกประการไปสักการะและบำเพ็ญบริการแดนศักดิ์สิทธิ์นั้นโดยแท้—ยิ่งนักในกาลนี้เมื่อกาลียุคมาถึง ยุคที่ถูกห่อหุ้มด้วยบาป

तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोगः, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; अव्ययीभावेन हेतौ/तस्मात् = ‘therefore/from that’
सर्वall, entire
सर्व:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘all/entire’ (प्रयत्नेन इत्यस्य विशेषणार्थे)
प्रयत्नेनwith effort
प्रयत्नेन:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
तत्-क्षेत्रम्that sacred field/place
तत्-क्षेत्रम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य क्षेत्रम्)
सेव्यम्to be served/attended
सेव्यम्:
Vidheya (Predicative)
TypeAdjective
Rootसेव् (धातु) → सेव्यम् (कृदन्त, यत्-प्रत्यय)
Formकृदन्त (यत्-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (कर्तव्यता/योग्यता: ‘to be served’)
एवindeed, certainly
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)
हिfor, indeed
हि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, हेत्वर्थक/निश्चयार्थक-निपात (for/indeed)
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Karana (Manner/Instrument)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (especially)
कलौin Kali (age)
कलौ:
Adhikarana (Locus/Time)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
प्राप्तेhaving arrived; when (it) has come
प्राप्ते:
Adhikarana (Temporal qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त, क्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘when (it) has come/arrived’ (कलौ/युगे इत्यस्य विशेषणम्)
युगेin the age
युगे:
Adhikarana (Time)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
पाप-समावृतेcovered with sin
पाप-समावृते:
Adhikarana (Qualifier of time)
TypeAdjective
Rootपाप (प्रातिपदिक) + समावृत (कृदन्त, क्त; सम्-आ-वृ)
Formकृदन्त-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः ‘पापेन समावृतम्/पापैः समावृतम्’

Sūta

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: null

Scene: Pilgrims approach a sanctified kṣetra at dawn; elders instruct that in Kali-yuga one must strive and serve the holy region; banners, water-vessels, and offerings signal purposeful pilgrimage.

K
Kali-yuga
P
pāpa (sin)
K
kṣetra-sevā (service/visitation of holy place)

FAQs

In Kali-yuga, deliberate kṣetra-sevā and pilgrimage become powerful supports for dharma amid widespread moral decline.

The kṣetra described throughout Adhyāya 26, recommended as especially beneficial to approach in Kali-yuga.

A general prescription: serve and frequent the kṣetra (tatkṣetra-sevā) with full effort, particularly in Kali-yuga.