Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 76

आनर्तविषये रम्यं सर्वतीर्थमयं शुभम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं महापातकनाशनम्

ānartaviṣaye ramyaṃ sarvatīrthamayaṃ śubham | hāṭakeśvarajaṃ kṣetraṃ mahāpātakanāśanam

ในแคว้นอานรต มีเขตศักดิ์สิทธิ์อันรื่นรมย์และเป็นมงคล กำเนิดจากหาฏเกศวร เปี่ยมด้วยพลังแห่งตถีรถะทั้งปวง และเป็นผู้ทำลายมหาบาป

आनर्तविषयेin the Anarta region
आनर्तविषये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआनर्त (प्रातिपदिक) + विषय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (आनर्तस्य विषयः)
रम्यम्delightful
रम्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; ‘क्षेत्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्
सर्वतीर्थमयम्consisting of all tīrthas
सर्वतीर्थमयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; तत्पुरुष (सर्वाणि तीर्थानि यस्मिन्/येन मयम्)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; ‘क्षेत्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्
हाटकेश्वरजम्born from/pertaining to Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; पञ्चमी-तत्पुरुष (हाटकेश्वरात् जातम्)
क्षेत्रम्the sacred field (kṣetra)
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन
महापातकनाशनम्destroyer of great sins
महापातकनाशनम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहापातक (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (महापातकस्य नाशनम्)

Narrator (contextual Purāṇic voice; likely Sūta within Nāgarakhaṇḍa narration)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (in Ānarta-viṣaya)

Type: kshetra

Listener: Dvijottama (unnamed)

Scene: A panoramic sacred landscape in western India: a radiant Śiva-kṣetra with a central liṅga shrine of Hāṭakeśvara, pilgrims arriving, and subtle iconographic hints of ‘all tīrthas’ (multiple rivers/ghats symbolically converging).

Ā
Ānarta
H
Hāṭakeśvara

FAQs

Certain Śaiva sacred geographies are praised as ‘sarvatīrthamaya’—their pilgrimage merit rivals many tīrthas combined and purifies severe wrongdoing.

Hāṭakeśvara-kṣetra, located in the Ānarta country, is explicitly glorified.

No specific rite is stated here; the verse establishes the site’s inherent purificatory power as a tīrtha-kṣetra.