Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

शूद्र उवाच । कथं नीलेति नामासौ जातोयमद्भुताकृतिः । किमस्तुवन्प्रसन्नास्ते ब्राह्मणा विश्वकारणम्

śūdra uvāca | kathaṃ nīleti nāmāsau jātoyamadbhutākṛtiḥ | kimastuvanprasannāste brāhmaṇā viśvakāraṇam

ศูทรกล่าวว่า “ผู้มีรูปอัศจรรย์นี้ได้ชื่อว่า ‘นีละ’ มาได้อย่างไร? และพราหมณ์ผู้ปลื้มปีติเหล่านั้นได้สรรเสริญสิ่งใด—สรรเสริญพระผู้เป็นเหตุแห่งจักรวาล?”

शूद्रःthe Śūdra
शूद्रः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कथम्how
कथम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
नील‘Nīla’
नील:
Sambodhana/Name (Appellation)
TypeNoun
Rootनील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (नाम-रूपेण); ‘नील’ इति नाम
इतिthus/so-called
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक अव्यय (quotative particle)
नामby name
नाम:
Sambandha (Appellation marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामार्थक-अव्यय (particle indicating name)
असौthat one (he)
असौ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जातःwas born/became
जातः:
Kriyā (Predicative)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘born/come to be’
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अद्भुताकृतिःof wondrous form
अद्भुताकृतिः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (अद्भुता आकृतिः)
किम्what
किम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक
अस्तुवन्did they praise
अस्तुवन्:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Root√स्तु (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
प्रसन्नाःpleased
प्रसन्नाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (कृदन्त; प्र+√सद्/√सन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
तेthey
ते:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ब्राह्मणाःthe Brahmins
ब्राह्मणाः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
विश्वकारणम्the cause of the universe
विश्वकारणम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (विश्वस्य कारणम्)

Śūdra

Tirtha: Nīla-vṛṣabha episode (associated tīrtha not named in this verse)

Type: kshetra

Listener: Gālava

Scene: A humble questioner addresses the sage: hands folded, eyes intent; the sage poised to explain the name ‘Nīla’ and the hymn to the universe’s cause.

N
Nīla
B
Brāhmaṇas
V
Viśvakāraṇa (Supreme Cause)

FAQs

Dharma begins with sincere inquiry—asking about the meaning of sacred names and the object of true praise.

The question occurs inside a tīrtha-māhātmya episode; the verse itself is dialogic and does not specify the site-name.

No ritual is prescribed; the focus is on understanding stuti and the sacred identity signified by the name “Nīla.”