Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

इत्युक्त्वा ता परिक्रम्य तस्या देहे लयं गतः । साऽपि गर्भे दधाराथ सुरभिस्तदनन्तरम्

ityuktvā tā parikramya tasyā dehe layaṃ gataḥ | sā'pi garbhe dadhārātha surabhistadanantaram

ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว เขาเวียนประทักษิณรอบนาง และแล้วก็เข้าสู่ความหลอมรวมภายในกายของนาง ต่อจากนั้นสุรภีก็ทรงตั้งครรภ์เขาไว้ในครรภ์ของตนโดยพลัน

इतिthus
इति:
Discourse marker (Avyaya/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक/उद्धरणसूचक (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया
ताःthem
ताः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; सर्वनाम
परिक्रम्यhaving circumambulated
परिक्रम्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootपरि-क्रम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (ल्यप्) अव्यय (absolutive); अर्थः—परिक्रम्य = having circumambulated
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
देहेin (her) body
देहे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
लयम्dissolution/merging
लयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
गतःwent/entered
गतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Particle (Avyaya/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
गर्भेin the womb
गर्भे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
दधारbore/held
दधार:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलिट् (Perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
अथthen
अथ:
Discourse marker (Avyaya/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
सुरभिःSurabhi
सुरभिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुरभि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
तत्thereafter/then
तत्:
Adverbial (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म) एकवचन; सर्वनाम; (अव्ययवत् प्रयोगः—‘तत्’ = then/thereafter)
अनन्तरम्immediately after
अनन्तरम्:
Adverbial (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् अव्ययप्रयोगः; क्रियाविशेषण (immediately after)

Narrator (within Brahma–Nārada Saṃvāda frame)

Scene: A devotee completes circumambulation around Surabhi/Devī, then his form becomes a stream of light entering her body; in the next moment, Surabhi is shown with a luminous womb, signifying conception and impending restoration.

S
Surabhi
D
Deveśa (implied)
D
Devi (implied)
H
Hāṭakeśvara-kṣetra

FAQs

Circumambulation and surrender culminate in divine reconstitution—symbolizing protection and rebirth under sacred, goddess-centered power.

The narrative is part of the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya in Nāgara Khaṇḍa.

Parikramā (circumambulation) is explicitly mentioned, presented as an act of reverence within the sacred narrative.