Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

ज्ञात्वा विप्रा महेशानं पीडिता हृदयेऽभवन् । शुशुचुर्भृशदुःखार्ता दैवं हि बलवत्तरम्

jñātvā viprā maheśānaṃ pīḍitā hṛdaye'bhavan | śuśucurbhṛśaduḥkhārtā daivaṃ hi balavattaram

ครั้นรู้ว่าเป็นพระมหีศาน หัวใจของเหล่าพราหมณ์ก็หนักอึ้ง ถูกความทุกข์อันแรงกล้าครอบงำจนร่ำไห้—แท้จริงแล้วฤทธิ์แห่งชะตากรรมยิ่งใหญ่กว่า

ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), धातु-प्रयोगः; ‘having known’
विप्राःthe Brahmins
विप्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
महेशानम्Mahēśāna (Śiva)
महेशानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहेशान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पीडिताःafflicted
पीडिताः:
Karta-dharma (Predicate adjective/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootपीडित (कृदन्त; पीड् धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् ‘विप्राः’
हृदयेin (their) heart
हृदये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अभवन्became
अभवन्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
शुशुचुःlamented / grieved
शुशुचुः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootशुच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
भृशदुःखार्ताःdistressed by intense sorrow
भृशदुःखार्ताः:
Karta-dharma (Predicate adjective/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootभृश + दुःख + आर्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भृश-दुःखेन आर्ताः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् ‘विप्राः’
दैवम्fate / divine will
दैवम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अत्र प्रथमा (subject)
हिindeed
हि:
Sambandha-bodhaka (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; emphasis/indeed
बलवत्तरम्stronger / more powerful
बलवत्तरम्:
Karta-dharma (Predicate adjective/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक)
Formतुलनात्मक (Comparative) -तर, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् ‘दैवम्’

Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in a māhātmya frame)

Type: kshetra

Scene: Brāhmaṇas and sages, faces wet with tears, hands clasped; they gaze upon the fallen Maheśāna with hearts oppressed, the atmosphere heavy with fate’s inevitability.

M
Maheśāna (Śiva)
V
Vipras (brāhmaṇas)

FAQs

The verse highlights humility before daiva (providence) and the compassionate grief of the righteous when the divine appears afflicted.

No site is named in this shloka; it supports the māhātmya narrative context.

No explicit rite is prescribed here.