Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

चातुर्मास्ये विशेषेण विना यज्ञादिकारणम् । एतदुक्तमशेषेण यत्पृष्टोऽहमिह त्वया

cāturmāsye viśeṣeṇa vinā yajñādikāraṇam | etaduktamaśeṣeṇa yatpṛṣṭo'hamiha tvayā

โดยเฉพาะในกาลจาตุรมาสยะ—เว้นแต่เพื่อเหตุแห่งยัญญะและกิจอันคล้ายกัน—เรากล่าวไว้ ณ ที่นี้โดยสิ้นเชิงแล้ว ตามที่ท่านได้ถามเรา

चातुर्मास्येin the Cāturmāsya (four-month period)
चातुर्मास्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
विशेषेणespecially; in particular
विशेषेण:
Hetu/Prakaraṇa (Manner/प्रकार)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; क्रियाविशेषण-प्रयोग (instrumental used adverbially)
विनाwithout
विना:
Apadana/Exclusion (Separation/वियोग)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश-निपात (prepositional particle) governing तृतीया/पञ्चमी (here: instrumental sense)
यज्ञादिकारणम्the cause/means of sacrifices and the like
यज्ञादिकारणम्:
Karma/Predicate nominal (Object/कर्म or complement)
TypeNoun
Rootयज्ञ + आदि + कारण (प्रातिपदिक); यज्ञादि-कारण (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—षष्ठी/तत्पुरुष (yajñādi- = of sacrifices etc.)
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
उक्तम्has been said
उक्तम्:
Kriyā (Verbal predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थे ‘said/uttered’
अशेषेणcompletely; without remainder
अशेषेण:
Prakaraṇa (Manner/प्रकार)
TypeNoun
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; क्रियाविशेषण-प्रयोग (instrumental adverbial)
यत्which/that
यत्:
Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
पृष्टःasked
पृष्टः:
Kriyā (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘asked’
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (व्यक्तिवाचक), प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
त्वयाby you
त्वया:
Karana/Agent-in-passive (Instrument/कर्ता-निर्देश)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (व्यक्तिवाचक), तृतीया, एकवचन; सर्वनाम

Skanda (deduced)

Scene: A teacher-sage concluding instruction to a questioner; a palm-leaf manuscript or rosary in hand; in the background, a small yajña-kuṇḍa indicating the ‘exception for sacrifice’.

C
Cāturmāsya
Y
Yajña

FAQs

Sacred seasons impose heightened restraints, with limited exceptions for Vedic sacrificial necessities.

The verse functions as a concluding instruction within the Nāgarakhaṇḍa tīrtha discourse rather than naming a separate tīrtha.

During Cāturmāsya, avoid prohibited acts except when required for yajña and related rites.