Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

वामे ब्रह्मा दक्षिणे च हर एकः प्रकीर्तितः । पलाशपात्रे यो भुंक्ते नित्यमेव नरोत्तमः

vāme brahmā dakṣiṇe ca hara ekaḥ prakīrtitaḥ | palāśapātre yo bhuṃkte nityameva narottamaḥ

กล่าวกันว่า ด้านซ้ายสถิตพรหมา และด้านขวาสถิตเพียงหระ (ศิวะ) ผู้ใดเป็นนรอุตตมะ รับประทานเป็นนิตย์จากภาชนะที่ทำด้วยใบปะลาศะ ผู้นั้นย่อมได้บุญกุศลอยู่เสมอ

वामेon the left (side)
वामे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवाम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन
दक्षिणेon the right (side)
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन
एकःalone/one
एकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (qualifier)
प्रकीर्तितःis proclaimed/declared
प्रकीर्तितः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
पलाशपात्रेin a palāśa-leaf vessel
पलाशपात्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपलाश (प्रातिपदिक) + पात्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (पलाशस्य पात्रम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th), एकवचन; अधिकरण
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
भुङ्क्तेeats/partakes
भुङ्क्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
नरोत्तमःthe best of men
नरोत्तमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (उत्तमः नरः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st), एकवचन; सम्बोधनार्थे प्रशंसावाचक-नाम

Vāṇī

Tirtha: Palāśa (Brahma-vṛkṣa)

Type: ghat

Listener: Narrative audience (within Brahmā–Nārada frame)

Scene: A noble devotee eats a simple vrata meal served on palāśa leaves; subtle divine presences: Brahmā to the left, Śiva (Hara) to the right, blessing the act; atmosphere of purity and restraint.

B
Brahmā
H
Hara (Śiva)
P
Palāśa (leaf vessel)

FAQs

Everyday acts, like taking food, become sanctified when aligned with dharma—using palāśa vessels is treated as a meritorious sacred practice.

The verse continues the palāśa-māhātmya within the tīrtha section; it does not name a particular pilgrimage site.

Eating from palāśa-made vessels/leaf-plates (palāśa-pātra) as a regular dharmic observance.