Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

कार्यं स्त्रीभिश्च शूद्रैश्च ह्यमंत्रं पंचयज्ञकम् । पंचयज्ञैश्च संतुष्टा यथैषां पितृदेवताः

kāryaṃ strībhiśca śūdraiśca hyamaṃtraṃ paṃcayajñakam | paṃcayajñaiśca saṃtuṣṭā yathaiṣāṃ pitṛdevatāḥ

สตรีและศูทรก็ควรกระทำปัญจยัญญะโดยไม่ต้องมีมนต์; ด้วยปัญจยัญญะเหล่านี้ เทพแห่งบรรพชน (ปิตฤเทวตา) ของเขาย่อมพอใจตามควร

कार्यम्to be done
कार्यम्:
Vidhi (Injunction/विधि)
TypeAdjective
Rootकार्य (प्रातिपदिक); कार्य < √कृ (कृ धातु) + यत् (gerundive)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; यत्-कृत्य (gerundive: ‘to be done’)
स्त्रीभिःby women
स्त्रीभिः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (कर्ता/करण), बहुवचन
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
शूद्रैःby Śūdras
शूद्रैः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (कर्ता/करण), बहुवचन
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
हिindeed
हि:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक-निपात (indeed/for)
अमंत्रम्without mantra
अमंत्रम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ- + मन्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; नञ्-तत्पुरुष (मन्त्रं न)
पंचयज्ञकम्the set of five sacrifices
पंचयज्ञकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्च + यज्ञक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; द्विगु-समास (पञ्च यज्ञाः) + क-प्रत्यय (collective)
पंचयज्ञैःby the five sacrifices
पंचयज्ञैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपञ्च + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; द्विगु-समास
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
संतुष्टाःsatisfied
संतुष्टाः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-√तुष् (तुष् धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्यय (PPP)
यथाas
यथा:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)
एषाम्of these (people)
एषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; सर्वनाम
पितृदेवताःthe ancestral deities
पितृदेवताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ + देवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (पितरः देवताः यस्याः/पितृदेवताः = पितृ-सम्बन्धिन्यः देवताः)

Sūta (deduced for Nāgarakhaṇḍa māhātmya-style narration)

Type: ghat

Scene: Women and Śūdras at a riverbank performing simple offerings: bathing, pouring water with folded hands in remembrance, lighting a small lamp/fire, welcoming a traveler-guest; pitṛ-devatās shown as subtle ancestral presences receiving satisfaction.

P
Pitṛ

FAQs

Dharma is sustained through accessible daily duties; sincere performance, even without mantras, brings ancestral satisfaction.

Not specified in this verse; it provides dharma-guidance within the Tīrthamāhātmya narrative setting.

Pañcayajña should be performed in an amaṃtraka (non-mantric) form by women and Śūdras.