Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

सूत उवाच । उक्तमात्रे ततस्तेन पादौ तस्य द्विजोत्तमाः । पतितौ मेदिनीपृष्ठे पंचशीर्षाविवोरगौ

sūta uvāca | uktamātre tatastena pādau tasya dvijottamāḥ | patitau medinīpṛṣṭhe paṃcaśīrṣāvivoragau

สูตะกล่าวว่า “ทันทีที่เขากล่าวจบ โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐ เท้าทั้งสองของผู้นั้นก็ทรุดลงสู่ผิวแผ่นดิน—ดุจพญานาคสองตนผู้มีห้าเศียร”

सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
उक्तमात्रेimmediately upon being spoken
उक्तमात्रे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootukta (कृदन्त, √vac) + mātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘उक्ते मात्रे’ = ‘as soon as it was said’ (सप्तमी-सम्बन्ध)
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (काल/क्रमवाचक)
तेनby him
तेन:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
पादौtwo feet
पादौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
तस्यof him; his
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
द्विजोत्तमाःO best of Brahmins
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारय— ‘उत्तमाः द्विजाः’
पतितौfell
पतितौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√pat (धातु)
Formकृदन्त—भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; ‘fallen’
मेदिनीपृष्ठेon the surface of the earth
मेदिनीपृष्ठे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmedinī (प्रातिपदिक) + pṛṣṭha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘मेदिन्याः पृष्ठम्’ (तत्पुरुष)
पंचशीर्षौfive-headed (two of them)
पंचशीर्षौ:
Karta (Subject-complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootpañca (संख्या/अव्यय-प्रातिपदिक) + śīrṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; द्विगु-समास— ‘पञ्च शीर्षाणि यस्य’ (बहुशीर्ष/पञ्चशीर्ष) रूपेण विशेषण
इवlike
इव:
Sambandha (Simile-marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय (उपमावाचक)
उरगौtwo serpents
उरगौ:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rooturaga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन

Sūta

Listener: dvijottamāḥ (assembled brāhmaṇas/śaunaka-group type audience)

Scene: A powerful figure’s feet suddenly collapse to the earth, compared to twin five-hooded serpents; onlookers freeze in alarm as the omen of defeat manifests.

S
Sūta
S
Sāṃkṛti
V
Vṛka

FAQs

Purāṇic dharma emphasizes that harm done to saints returns swiftly; speech rooted in tapas can manifest immediate karmic results.

The broader passage belongs to Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya, but this verse itself does not specify the tīrtha by name.

None; it is a narrative confirmation of the curse taking effect.