Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 60

उत्पाट्यते ततो जिह्वा सन्दंशैर्व ह्निसम्भवैः । स्वकार्ये येऽनृतं ब्रूयुस्तद्गात्रं खाद्यते श्वभिः

utpāṭyate tato jihvā sandaṃśairva hnisambhavaiḥ | svakārye ye'nṛtaṃ brūyustadgātraṃ khādyate śvabhiḥ

ณ ที่นั้น ลิ้นของพวกเขาจะถูกดึงออกมาด้วยคีมที่เกิดจากไฟ ผู้ที่กล่าวคำเท็จเพื่อผลประโยชน์ของตน ร่างกายของพวกเขาจะถูกสุนัขกัดกิน

उत्पाट्यतेis torn out
उत्पाट्यते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootut + pāṭ (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), कर्मणि प्रयोग; प्रथमपुरुष, एकवचन
ततःthen; thereafter
ततः:
Apadana/Desh-Kal (Source/Time marker)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘ततः’ = ‘तस्मात्/thereupon’
जिह्वाtongue
जिह्वा:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjihvā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सन्दंशैःwith pincers/tongs
सन्दंशैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsandaṃśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
indeed; just
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootva (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): ‘इव/एव’ अर्थे, यहाँ ‘indeed/just’
अग्नि-सम्भवैःborn of fire; fiery
अग्नि-सम्भवैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootagni (प्रातिपदिक) + sambhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; पञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषभावः (‘अग्निसम्भव’ = अग्नितः सम्भूत) ; ‘सन्दंशैः’ इत्यस्य विशेषणम्
स्व-कार्येin one’s own matter
स्व-कार्ये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + kārya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘स्वस्य कार्ये’ = in one’s own affair)
येthose who
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
अनृतम्falsehood
अनृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootanṛta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ब्रूयुःshould speak; speak
ब्रूयुः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
तद्-गात्रम्their body
तद्-गात्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + gātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुषभावः (‘तस्य गात्रम्’ = his body/limb)
खाद्यतेis eaten
खाद्यते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootkhād (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), कर्मणि प्रयोग; प्रथमपुरुष, एकवचन
श्वभिःby dogs
श्वभिः:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootśvan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

Skanda (deduced: Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Scene: Infernal tribunal: fire-born tongs tear out tongues; elsewhere dogs consume bodies of those who lied for gain. The imagery centers on the organ of speech as karmic instrument.

S
Saṃvartaka-naraka (context continuation)
D
Dogs (śva)

FAQs

Speech used for selfish deception is treated as a serious violation of dharma; satya (truthfulness) is upheld as a foundational virtue.

No tīrtha is named; the verse functions as a dharma instruction within the larger tīrthamāhātmya discourse.

No explicit dāna/vrata is stated here; it describes the karmic consequence of lying.