Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

श्राद्धं विनापि दत्तेन श्रुतिरेषा पुरातनी । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पित्र्यर्क्ष्ये समुपस्थिते । त्रयोदश्यां नभस्यस्य हस्तगे दिननायके

śrāddhaṃ vināpi dattena śrutireṣā purātanī | tasmātsarvaprayatnena pitryarkṣye samupasthite | trayodaśyāṃ nabhasyasya hastage dinanāyake

นี่คือคัมภีร์ศรุติอันโบราณ: แม้มิได้มีศราทธะตามพิธี ทานที่ให้แล้วก็ยังมีพลังแห่งธรรมะ ดังนั้นจงเพียรพยายามทุกประการ เมื่อฤกษ์ดาวของปิตฤมาถึง—ในวันขึ้นสิบสามค่ำเดือนนภัสยะ เมื่อพระอาทิตย์สถิตในหัสดา—พึงกระทำการให้ทานตามบัญญัติ

श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)
विनाwithout
विना:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश-अव्यय; वियोगार्थक-पूर्वपद (indeclinable preposition: 'without')
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle; concessive/emphatic)
दत्तेनby what is given (a gift)
दत्तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootदत्त (कृदन्त; √दा (धातु) + क्त)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसक/पुंलिङ्ग-सम्भव (Instrumental Singular; 'given')
श्रुतिःscriptural statement/tradition
श्रुतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nom., Singular)
एषाthis
एषा:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Pronoun; Feminine, Nom., Singular)
पुरातनीancient
पुरातनी:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरातन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nom., Singular)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपेण हेत्वर्थे अव्ययीभूत (ablative-form used adverbially: 'therefore/from that')
सर्वप्रयत्नेनwith all effort
सर्वप्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसर्व + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Masc., Instr., Singular); समासः—सर्वप्रयत्न (all-effort)
पित्र्यर्क्ष्येin the ancestral arghya-offering (context)
पित्र्यर्क्ष्ये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपित्र्य + अर्क्ष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Loc., Singular); समासः—पित्र्य-अर्क्ष्य (ancestral/pertaining-to-fathers + arghya/offer-water)
समुपस्थितेwhen it has arrived/when present
समुपस्थिते:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम्-उप-√स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन, नपुंसक/पुंलिङ्ग-सम्भव (Locative Singular; 'when present/when arrived')
त्रयोदश्याम्on the thirteenth lunar day
त्रयोदश्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रयोदशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Loc., Singular)
नभस्यस्यof Nabhasya (month)
नभस्यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनभस्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Masc., Gen., Singular)
हस्तगेwhen (the moon) is in Hasta
हस्तगे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहस्त + ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Loc., Singular); समासः—हस्त-ग (in the asterism Hasta)
दिननायकेwhen the Sun (day-lord) is (so situated)
दिननायके:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन + नायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Masc., Loc., Singular); समासः—दिन-नायक (lord of the day = Sun)

Unnamed narrator/teacher in Nāgarakhaṇḍa

Type: kshetra

Listener: pārthiva (king)

Scene: A sage cites ancient śruti while pointing to the sky-chart: the Sun aligned with Hasta; a calendar leaf marks Nabhasya Trayodaśī; devotees prepare simple gifts even without full śrāddha setup.

Ś
Śruti
P
Pitṛs
N
Nabhasya (Bhādrapada)
H
Hasta
S
Sūrya (implied by dinanāyaka)

FAQs

Scriptural tradition upholds that sincere giving, properly timed and dedicated, remains potent even when full ritual formality is not possible.

The verse belongs to a tīrtha-mahātmya chapter in Nāgarakhaṇḍa; the line itself foregrounds calendrical timing (tithi/nakṣatra) rather than a named site.

Make the prescribed pitṛ-oriented gifts with special effort on Bhādrapada (Nabhasya) trayodaśī when the Sun is in Hasta and the Pitṛ-asterism is present.