Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

अक्षया धर्मकृत्ये सा पितृकृत्ये विशेषतः । अग्निष्वात्ता बर्हिषद आज्यपाः सोमपास्तथा

akṣayā dharmakṛtye sā pitṛkṛtye viśeṣataḥ | agniṣvāttā barhiṣada ājyapāḥ somapāstathā

อมาวาสยา (วันดับจันทร์) นั้นให้บุญกุศลไม่สิ้นสุดแก่การประกอบธรรมกิจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งแก่พิธีบูชาบรรพชน (ปิตฤกรรม) ในกาลนั้น หมู่ปิตฤ—อัคนิษวาตตะ บรรหิษัท อาชยปะ และโสมปะ—ย่อมเกี่ยวเนื่องกับพิธีเป็นพิเศษ

अक्षयाimperishable, inexhaustible
अक्षया:
Karta (Subject-complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (सा)
धर्मकृत्येin religious rites
धर्मकृत्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधर्म-कृत्य (प्रातिपदिक; धर्म + कृत्य)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः तत्पुरुषः
साshe/that (Amāvāsyā)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
पितृकृत्येin ancestral rites
पितृकृत्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृ-कृत्य (प्रातिपदिक; पितृ + कृत्य)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः तत्पुरुषः
विशेषतःparticularly
विशेषतः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय; विशेष-तस्)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (‘particularly’)
अग्निष्वात्ताःAgniṣvātta (a class of Pitṛs)
अग्निष्वात्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि-स्वात्त (प्रातिपदिक; स्वात्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; पितृगण-विशेषः; समासः तत्पुरुषः
बर्हिषदःBarhiṣad (a class of Pitṛs)
बर्हिषदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबर्हिषद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; पितृगण-विशेषः
आज्यपाःĀjyapā (ghee-drinking Pitṛs)
आज्यपाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआज्य-पा (प्रातिपदिक; आज्य + पा ‘पिबति’)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः उपपद-तत्पुरुषः (‘ghee-drinkers’)
सोमपाःSomapā (soma-drinking Pitṛs)
सोमपाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम-पा (प्रातिपदिक; सोम + पा)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः उपपद-तत्पुरुषः (‘soma-drinkers’)
तथाand also
तथा:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय/अन्वयार्थे (‘also/and likewise’)

Bhartṛyajña (sage)

Type: kshetra

Listener: nṛpa (king)

Scene: A new-moon riverside śrāddha: a householder facing south offers water with sesame; subtle, luminous pitṛ-forms (Agniṣvātta, Barhiṣad, Ājyapa, Somapa) receive the oblations; the sky is dark yet serene, with a thin halo around the unseen moon.

A
Amāvasyā
P
Pitṛ-kṛtya
A
Agniṣvātta
B
Barhiṣad
Ā
Ājyapa
S
Somapa

FAQs

Amāvasyā is taught as a uniquely inexhaustible occasion for dharma, with special efficacy for honoring the Pitṛs.

The verse highlights sacred time (Amāvasyā) rather than a new location, within the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya frame.

Perform Pitṛ-kṛtya/Śrāddha on Amāvasyā for akṣaya merit; it invokes specific Pitṛ classes connected with such rites.