Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 88

संतृप्ता मासमात्रं च तस्थुः संतुष्टमानसाः । गच्छता त्वथकालेन दौःस्थ्यं प्राप्य नरा भुवि । दर्शेऽस्मिन्नपि नो श्राद्धं प्रायः कुर्वंति केचन

saṃtṛptā māsamātraṃ ca tasthuḥ saṃtuṣṭamānasāḥ | gacchatā tvathakālena dauḥsthyaṃ prāpya narā bhuvi | darśe'sminnapi no śrāddhaṃ prāyaḥ kurvaṃti kecana

เมื่ออิ่มเอมและมีใจพอใจ เขาทั้งหลายดำรงอยู่ราวหนึ่งเดือน แต่ครั้นกาลล่วงไป มนุษย์บนแผ่นดินก็กลับประสบความทุกข์ยากอีก; และแม้ในวันทัรศะ คือวันเดือนดับนี้ บางคนก็มักมิได้ประกอบพิธีศราทธะ

saṃtṛptāḥsatiated
saṃtṛptāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-√tṛp (धातु) + saṃtṛpta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त (past passive participle), पुल्लिङ्गम् (masculine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचनम् (plural)
māsa-mātramfor just a month
māsa-mātram:
Kala-adhikarana (Time extent/काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootmāsa + mātra (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुषः (māsasya mātram), नपुंसकलिङ्गम् (neuter), द्वितीया (Accusative/अवधि), एकवचनम् (singular)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्ययम् (conjunction)
tasthuḥthey stayed
tasthuḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (plural)
saṃtuṣṭa-mānasāḥwith contented minds
saṃtuṣṭa-mānasāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaṃtuṣṭa (कृदन्त) + mānasa (प्रातिपदिक)
Formसमासः—बहुव्रीहिः (whose minds are content), पुल्लिङ्गम् (masculine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचनम् (plural)
gacchatāas (time) goes, passing
gacchatā:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Root√gam (धातु) + gacchat (शतृ-कृदन्त)
Formकृदन्तः—शतृ (present active participle), नपुंसकलिङ्गे/पुल्लिङ्गे तृतीया एकवचनम् (Instrumental singular; ‘as time goes/passes’)
tubut
tu:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयबोधक अव्ययम् (particle: but/indeed)
athathen
atha:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरबोधक अव्ययम् (then/now)
kālenawith time, in course of time
kālena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम् (masculine), तृतीया (Instrumental/करण), एकवचनम् (singular)
dauḥsthyampoverty, distress
dauḥsthyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdauḥsthya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम् (neuter), द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम् (singular)
prāpyahaving attained
prāpya:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootpra-√āp (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययवत्
narāḥmen, people
narāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम् (masculine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचनम् (plural)
bhuvion earth
bhuvi:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhū (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम् (feminine), सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचनम् (singular)
darśeon the new-moon day (darśa)
darśe:
Kala-adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootdarśa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम् (masculine), सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचनम् (singular)
asminin this
asmin:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचनम् (singular)
apieven, also
api:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-बोधक अव्ययम् (also/even)
naḥof us, our
naḥ:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचनम् (plural)
śrāddhamśrāddha rite
śrāddham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśrāddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्
prāyaḥgenerally, mostly
prāyaḥ:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootprāyaḥ (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्ययम् (adverb: generally/mostly)
kurvantithey do, perform
kurvanti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (plural)
kecanasome (people)
kecana:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim + cana (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्गम् (masculine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचनम् (plural)

Bhartṛyajña

Type: kshetra

Scene: Two-part contrast: Pitṛs content for a month in their realm; then on earth, people fall into hardship and some neglect Amāvāsyā śrāddha—showing the cycle of remembrance and forgetfulness.

P
Pitṛs
D
Darśa (new moon)
Ś
Śrāddha
H
Humans on earth

FAQs

When śrāddha is neglected, ancestral support wanes and the social-spiritual order declines again into distress.

No particular tīrtha is specified; the verse stresses the sacred observance of darśa/Amāvāsyā.

It implicitly urges regular śrāddha on darśa/Amāvāsyā, noting that some fail to do it.